“ကြန္ဒံုသံုးတဲ့ သူဆီက ေရာဂါပိုးက ကြန္ဒံုကို အေရာင္ေျပာင္းေစမွာလား၊ တဘက္လူဆီက ေရာဂါပိုးက အေရာင္ေျပာင္းေစမွာလား ေသခ်ာ မရွင္းလင္းေသးဘူး။ တကယ္လို႔ တဘက္ လူဆီကေရာဂါပိုးေၾကာင့္လည္း အေရာင္ေျပာင္းလဲနိုင္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြနဲ႔ လိင္တူဆက္ဆံတဲ့ ေယာက်္ားေတြ အေပၚလည္း သက္ေရာက္မႈ ရွိမွာပါ။” ဟု ၎က ေျပာသည္။

အင္ဒိုနီးရွားနိုင္ငံသား၏ ေဆးမွတ္တမ္းမ်ားအရ ၎ထံတြင္ AIDS ေရာဂါရွိသည္ကို ယမန္ႏွစ္ စက္တင္ဘာလ အိုင္စစ္အဖြဲ႔သို႔ မ၀င္ခင္ကပင္ သိရွိျပီးျဖစ္ေၾကာင္း ေဒသတြင္း တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားအဖြဲ႔ Sound and Picture ထံမွ သိရသည္။ ယင္းေၾကာင့္ အဆိုပါ အင္ဒိုနီးရွားနိုင္ငံသား AIDS ေ၀ဒနာရွင္အား“ ဒဏ္ရာရ တပ္ဖြဲ႔၀င္မ်ားကို ေသြးလွဴဒါန္းျခင္းျဖင့္ အိုင္စစ္အဖြဲ႔၀င္မ်ားအေပၚ ထိခိုက္ေစမႈျဖင့္” ေသဒဏ္ခ်မွတ္ခဲ့သည္။

လိင္ဆက္ဆံလို႔မဟုတ္ပဲ တျခားအေၾကာင္းေၾကာင့္ စုတ္ျပဲခဲ့တာဟာ ဘယ္နည္းလည္း၊ ဘယ္ေလာက္အထိလည္း ရွိေသးတယ္။ ေသြးထြက္နည္းလဲ မတူခဲ့တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဥပမာ အားကစားလုပ္တာကေန ေျဖးေျဖးခ်င္း၊ တခါခ်င္း၊ နည္းနည္းခ်င္းျဖစ္သြားခဲ့တာက ေသြးထြက္တာ မသိမသာျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ခဲ့ႏိုင္တယ္။ တကယ္ဆက္ဆံေတာ့ မထြက္တာ ျဖစ္ႏိုင္မယ္။ စုပ္ျပဲရာကထြက္တဲ့ေသြးနဲ႔ ရာသီေသြး ေရာေနခဲ့ႏိုင္တယ္။

လိင္ဆက္ဆံမႈကို လက္ေတြ႔ျပဳလုပ္ဖို႔ အသင့္ မျဖစ္ေသး သူေတြ အတြက္လည္း တကိုယ္ေရ စိတ္ေျဖျခင္းက စိတ္ေက်နပ္ ႏွစ္သိမ့္မႈကို ခံစားရေစပါတယ္။ လိင္ အဂၤါေတြ တ၀ိုက္မွာ ေသြးစီး ဆင္းမႈတိုးလာေစတဲ့ အတြက္ အဲဒီအဂၤါေတြ ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္လုပ္ႏိုင္ေအာင္ အေထာက္အကူေပးပါတယ္။ ေကာင္းေကာင္းလည္း အိပ္ေပ်ာ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုး၀င္မႈ ပိုအျဖစ္မ်ားသည္။ အမ်ိဳးသမီးဆီးႁပြန္သည္ အမ်ိဳးသားထက္ ပိုတိုၿပီး ဘက္တီးရီးယားမ်ား ေက်ာ္ျဖတ္၀င္ေရာက္ရသည့္ လမ္းေၾကာင္း ပိုမိုလြယ္ကူေသာေၾကာင့္ မၾကာခဏ ဆီးပိုးကူးစက္ေလ့ရွိသည္။ မၾကာခဏ လိင္ဆက္ဆံသူမ်ားတြင္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းေရာဂါပိုး၀င္ ေရာက္မႈ ပိုမ်ားေလ့ရွိသည္။

ကုရာနတၱိ ေဆးမရွိေသးေသာ AIDS၊ အီဘိုလာႏွင့္ ကင္ဆာေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသႏိုင္ေသာေဆးဝါးကို ဖန္တီးႏိုင္ၿပီဟု ေျမာက္ကိုရီးယားအစိုးရ သတင္းေအဂ်င္စီက ထုတ္ျပန္ခ်က္ဆန္ဆန္ သတင္းတစ္ပုဒ္ကို ေဖာ္ျပခဲ့ေၾကာင္း ၿဗိတိန္သတင္းစာ Independent က ေရးသားထားသည္။

မည္သည့္အခ်ိန္ ကာလမွပင္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္ မဟုတ္သည့္ ျပည္တန္ဆာ ပေပ်ာက္ေရး လုပ္ငန္းကို ျပည္သူ႕ရဲမ်ားက စနစ္တက်စီမံ ကိန္းမ်ား ခ်မွတ္စဥ္ ဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္ေနျခင္း ဟုတ္ဘဲ အလ်ဥ္းသင့္ သလို အခါအခြင့္သင့္သလို ႀကဳံလ်င္ ႀကဳံသလို ျပည္တန္ဆာမ်ားကို ဖမ္းဆီးေလ့ရွိၿပီး ဖမ္းဆီးမႈေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားကိုလည္း အသြင္ယူ သက္ေသမ်ားျဖင့္ ေပ်ာ္ပါးၿပီးမွသာ ဖမ္းဆီးေလ့ရွိၾကသည္။

အပ်ဳိရည္ဟာ ဒီလုိဆုိရင္ သိပ္တန္ဖုိးမရွိဘူး ထင္ရေပမယ့္ ေနာက္တစ္နည္းအရ ေတာ္ေတာ္တန္ဖုိးႀကီးတဲ့အရာ ျဖစ္ေနျပန္ပါတယ္။ လိင္မုဆုိးေတြက အပ်ဳိစင္တစ္ ေယာက္နဲ႔ တစ္ပတ္အတူေနဖုိ႔အတြက္ ေဒၚလာ ၈၀၀ ကေန ၄,၀၀၀ ၾကား ေပး၀ယ္ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ မိန္းကေလးရဲ႕ အခ်ဳိးအစား၊ အလွအပနဲ႔ သူတုိ႔ သုံးႏုိင္တဲ့ ေငြပမာဏအေပၚလည္း မူတည္ပါေသးတယ္။

ကၽြန္ေတာ္ ေဆးထုိးတာက တၾကိမ္ထဲပါ။ ဘာေဆးလဲေတာ့ မမွတ္မိဘူး။ ထိုးတာက ယိုးဒယား (မယ္ဆိုင္) မွာပါ။ ျဖတ္ခ်င္တယ္ဆိုတာက အေရျပားကိုပါ။ အေရျပားလွန္လို႔မရရင္ အႏၲရာယ္ရွိတယ္ထင္လို႔ပါ။ အေရျပား ျဖတ္ျပီး ေဆးေတြ ျခစ္ထုတ္လိုက္ရင္ အရင္အတိုင္း ျပန္ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။

က်ားလိင္အဂၤါကို ေဆးထိုးၾကျပီး ဒုကၡေရာက္ၾကလို႔ ေမးလာသူေတြ မနည္းပါ။ အမ်ားဖတ္ေအာင္ တင္သင့္ မတင္သင့္ စဥ္းစားေနခဲ့တာ ႏွစ္ေတြ ၾကာပါျပီ။ အျပစ္ တင္ခ်င္သူေတြက ကြ်န္ေတာ့္ကိုသာ တင္ၾကျပီး၊ အက်ိဳးျဖစ္ႏိုင္သူေတြက မ်ားမွာမို႔ အရင္ေရးထားတာကို (အမ်ားၾကီးမြမ္းမံျပီး) တင္ပါရေစ။ ပို႔လာတဲ့ ဓါတ္ပံုေတြေတာ့ မတင္ေတာ့ပါ။

HIV မိခင္ကေန ေမြးလာမဲ့ကေလးမကူးေစေအာင္ – ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္၊ ေမြးဖြါးေနစဥ္နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္စဥ္မွာ ပိုးရွိ မိခင္ကေန ကေလးဆီ ကူးနည္းကို ေဒါင္လိုက္ ကူးနည္းနဲ႔ (MTCT) မိခင္-ကေလး ကူးနည္းလို႔ေခၚတယ္။ ကူးစက္ဘို႔ အခြင့္အလမ္း ၁၅-၄၅% ရွိတယ္။ မိခင္ကို ARVs ေဆးေပးပါ။ CD4 count ကို ၾကည့္မေနပါနဲ႔။ ၂ဝ၁၂ အထိ ၁႕၅ သန္း ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ထဲက ၆၂% ဟာ ဆင္းရဲတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ က ျဖစ္တယ္။ ၂ဝ၁ဝ တံုးက ဆိုရင္ ၄၈% သာ ရွိခဲ့တယ္။

မိမိမွာ STDs ရွိႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆရင္ သို႔မဟုတ္ STDs ရွိသူနဲ႔ ဆက္ဆံမႈရွိတယ္လို႔ ယူဆရင္ ေဆးစစ္ဖို႔ မျဖစ္မေနလိုအပ္ပါ တယ္။ ဆရာ၀န္ဆီ အျမန္ဆံုးေရာက္ေလ ေကာင္းေလပါပဲ။ ဒါမွလည္း ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးေတြနဲ႔ ကူးစက္မႈေတြကို ေရွာင္ ရွားႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။