HIV ကို အမ်ားဆံုးေသြးကို စစ္တယ္။ HIV antibodies အင္တီေဘာ္ဒီကိုစမ္းတယ္။ ေပ်ာက္ေအာင္ ကုႏိုင္တဲ့ေဆး မရွိေသးပါ။ Antiretroviral ေဆးကေန ထိန္းထားႏိုင္တယ္။ ၁၂႕၉ သန္းက ART ေဆးရေနၾကတယ္။ ကေလးေတြ ေဆးရႏွဳန္းနည္းတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳထားျပီး ေဆး (၂ဝ) ရွိပါတယ္။

ဆုေတာင္းမီးထြန္းပြဲေတြကို ကြယ္လြန္၊ ေသဆံုး၊ အသက္စြန္႔ခဲ့ရသူေတြ၊ ကေလးငယ္ေတြ၊ မသန္စြမ္းသူေတြ၊ အႏွိမ္ခံ၊ အပယ္ခံ၊ ခ်ဳိ႕တဲ့နိမ့္ပါးသူေတြ၊ မတရားျပဴမႈခံရသူေတြအတြက္ က်င္းပေလ့ရွိၿပီး AIDS ေရာဂါနဲ႔ ကြယ္လြန္သြားသူေတြ အတြက္ ဆုေတာင္းမီး ထြန္းပြဲေတြကိုေတာ့ ႏွစ္စဥ္ ေမလတတိယပတ္ တနဂၤေႏြေန႔မွာ ႏုိင္ငံေပါင္း ၁၁၀ က က်င္းပခဲ့တာ ႏွစ္ ၃၀ ရွိၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

“ကြ်န္မတို႔ကေတာ့ ေရာဂါန႔ဲ အသက္ရွင္ေနသူေတြပါ။ ကြ်န္မတို႔ လူႀကီးေတြကေတာ့ စိတ္ဓါတ္မက်ေတာ့ ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ကေလးအရြယ္ေလးေတြကိုေတာ့ ၀ိုင္း၀န္ျပီး ကူညီေပးၾကပါ။ ပစ္မထား ၾကပါနဲ႔။ ART ဆိုတဲ့ ပိုးထိန္းေဆးကို ပံုမွန္ေသာက္သြားမယ္ဆိုရင္ သက္တန္းေစ့ေနနိုင္ပါၿပီ။’’ ဟု PLHIV မမ်ိဳးသူဇာက ေျပာသည္။

HIV/AIDS ကူးစက္ခံရသူ ေရာဂါသည္ေတြအတြက္ လူမႈေရးပိုင္းဆိုင္ရာ နစ္နာမႈေတြ ေလ်ာ့နည္းသြားေအာင္ က်င္းပတာျဖစ္ၿပီး ကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈ ေလ်ာ့နည္းေအာင္ လူတိုင္းကိုယ္စီမွာ တာဝန္ရိွတယ္လို႔ ေဒါက္တာ စစ္ႏိုင္က ေျပာပါတယ္။ ေရာဂါ ကူးစက္ခံရသူေတြအတြက္ ေဆးဝါးေတြ လက္လွမ္းမီသေလာက္ ရရိွဖို႔၊ အသိပညာေပးမႈနဲ႔ ဥပေဒပိုင္းဆိုင္ရာေတြကိုေတာ့ အစိုးရမွာ လုပ္ေပးဖို႔ တာဝန္ရိွတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

သုေတသနအဖြဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ ပါေမာကကၡ Barry Komisaruk ကေနေျပာတာက “ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ ဦးေႏွာက္ထဲကအစိတ္အပိုင္းေတြ အသက္ဝင္လာ၊ တိုးတက္လာတာေတြကို အာရံုစိုက္ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ အံ့ၾသစရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ အျပဳအမူေတြနဲ႔ အာရံုခံေတြ အမ်ားၾကီး အသက္ဝင္လာၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ သိတာ နည္းနည္းေလးရွိေသးတယ္။”

HIV ကူးစက္ခံထားရသူဟာ ေဆးကုသမႈ မခံယူေနဘူးဆိုရင္ တခ်ိန္မွာ ခုခံအားေတြက်ဆင္းရာကေန AIDS အဆင့္ ေရာက္လာပါမယ္။ သတင္းေကာင္းလဲပါးပါရေစ။ ART ေဆးနဲ႔ ကာကြယ္ထားလို႔ရပါတယ္။ သူကေန HIV ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ပံုတူပြါးမ်ားလာမွာကို တားေပးပါတယ္။ ကိုယ္ခႏၶာက ဆက္ျပီးသန္စြမ္းေနပါမယ္။ ဒါ့ျပင္ သူမ်ားကို ကူးစက္မွာကိုပါ တားႏိုင္ပါေသးတယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ဗန္းေမာ္ခရိုင္အတြင္း မူးယစ္ေဆး၀ါး အေၾကာထိုးသြင္းသူမ်ား၏ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ HIV ကူးစက္ျခင္းကို ခံေနရၿပီျဖစ္သည့္ အတြက္ မူးယစ္ေဆး၀ါး ကာကြယ္တိုက္ဖ်က္ေရးတင္မကဘဲ မူးယစ္ ေဆး၀ါး သုံးဆြဲမႈမွတဆင့္ ကူးစက္သည့္ HIV ပုိးကုိ ကာကြယ္ရန္လည္း အေရးႀကီးေနၿပီျဖစ္သည္။

HIV ဟာ ကလပ္စည္းမ်ားနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ အာရံုေၾကာႏွစ္ခုမွ ခႏၶာကိုယ္အတြင္းသို႔ က်ဴးေက်ာ္၀င္ ေရာက္ လာပါတယ္။ သိပၸံပညာရွင္ေတြ ဖန္တီးထားတဲ့ အသစ္အသားဓါတ္ဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး၀င္ေရာက ္ရွင္သန္ ေန ထိုင္တဲ့ အာရံုေၾကာႏွစ္ခု အေပါက္ေတြကို ၀င္ေပါက္မရွိေအာင္ တားဆီးပိတ္ပင္ေပးပါတယ္။

ပန္းေသတာ ဒါမွမဟုတ္ ပန္းေသ ပန္းညႇိဳး ေရာဂါဟာ လိင္စိတ္ ေလ်ာ့နည္း တာနဲ႔ မတူပါဘူး။ လူငယ္ ခုနစ္ရာခိုင္ႏႈန္း ကသာ ပန္းေသ ပန္းညႇိဳး ျဖစ္တတ္ ၾကပါတယ္။ ပန္းေသ ပန္းညႇိဳး ေရာဂါက အသက္ႀကီးလာ ေလေလ၊ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ပိုမ်ား ေလေလပါ။ အသက္ ၄၀ အရြယ္မွာ ပန္းေသ ပန္းညႇိဳးျဖစ္ႏိုင္ ေျခ ၁၂ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အသက္ ၅၀-၅၉ ႏွစ္အရြယ္မွာ ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ၁၈ ရာခိုင္ ႏႈန္းနဲ႔ အသက္ ၆၀ ေက်ာ္ အရြယ္မွာ ေရာဂါျဖစ္ ႏိုင္ေျခ ၂၅-၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ သိသိသာသာ ျမင့္တက္လာ ပါတယ္။

HIV ကူးစက္မခံထားရသူႏွင့္ ကူးစက္ခံထားရၿပီး ေဆးျဖင့္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္သူမ်ား တြင္လည္း ထိုနည္းအတိုင္း ေမးျမန္း ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ သံုးဖြဲ႕စလံုးအား စမ္းသပ္မႈျပဳလုပ္ခဲ့ရာ၊ HIV ကူးစက္ ခံထားရေသာ အမ်ိဳးသားမ်ားက အရက္ကို ခံႏိုင္ရည္ပိုနည္းေၾကာင္း ေတြ႕ခဲ့ရသည္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနစဥ္ အတြင္း ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ အႀကံျပဳ ခ်က္မ်ားစြာကို သင္ၾကားရေပလိမ့္မည္။ ယင္းအၾကံျပဳခ်က္ အားလံုးကို လိုက္နာစရာ မလိုေသာ္လည္း လ်စ္လ်ဴမ႐ႈသင့္သည့္ (သို႔မဟုတ္) ေဘးအႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေၾကာင္း ေသခ်ာေစရန္ စစ္ေဆးမႈ ခံယူရမည့္ လကၡဏာ အခ်ိဳ႕ရွိသည္။

San Francisco (ဆန္ဖရန္ဆစၥကို) မွာ ေဂးနဲ႔ ေဂးမဟုတ္တဲ့ ေယာက္်ား ၁၉၈ ေယာက္ကို ေလ့လာခဲ့တယ္။ (အိုရယ္လ္-ဆက္စ္) တႏွစ္ လုပ္ခဲ့တယ္လို႔ ေျပာၾကသူေတြ ျဖစ္တယ္။ ၃၉ ေယာက္ (၂ဝ%) ဟာ သူတို႔ရဲ႕ အေဖၚမွာ HIV positive ရွိတာကိုသိတယ္။ ၃၅ ေယာက္က (ကြန္ဒြမ္) မသံုးၾကဘူး။ ၁၆ ေယာက္က သုက္ရည္ကို မ်ိဳခ်တယ္။