AIDS ေရာဂါ ကူးစက္ျပန္႔ပြားပံုကေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ရွိေနသူရဲ႕ ေသြး၊ သုက္ရည္နဲ႔ ေယာနိမွ အရည္ဟာ အျခားေသာ သူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ေသြး၊ ဒါမွမဟုတ္ mucus membrane လုိ႔ေခၚတဲ့ အေျမႇးပါးကေလးမ်ား (ဥပမာ ပါးစပ္၊ ခံတြင္း၊ အစာျပြန္မွ အစ၊ စအို အိ အစာလမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ စသည္တို႔) နဲ႔ ထိေတြ႕စပ္ယွက္မႈ ရွိရင္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ဝင္သြားၿပီး ကူးစက္ႏုိင္ပါတယ္။

ကုသမႈအေန နဲ႔ကေတာ့ မိခင္ကေန ကေလးကို HIV ပိုး ကူးစက္မႈ ကာကြယ္တဲ့ စီမံခ်က္ ဆိုတာ ရွိတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္တိုင္းကို ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြး ပညာေပး တယ္။ HIV ပိုးစစ္ ေဆးတယ္။ ပိုးရွိရင္ ကိုယ္ဝန္ ၁၄ ပတ္ ကစၿပီး ART ေဆးေကြၽးတယ္။ ကိုယ္ ဝန္ေဆာင္ မိခင္က တစ္သက္လံုး ေသာက္ ဖို႔ လိုတယ္ ဆိုရင္လည္း သူ႔ လိုအပ္ခ်က္ အရ ဆက္ေပးတယ္ေပါ့။ ေမြးလာတဲ့ ကေလးမွာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ႏႈန္း မရွိ ေတာ့ဘူးေပါ့။ ရည္ရြယ္ခ်က္ ကေတာ့ ေမြးလာတဲ့ ကေလးတိုင္းကို HIV ပိုး ကင္းေအာင္ လုပ္ဖို႔အတြက္ ကာကြယ္ ေရးကို လုပ္တာေပါ့။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ HIV ကူးစက္ခံေနရသူမ်ားရဲ႕ (၅၀) ရာခုိင္ႏႈန္းသာ ART ေဆးရရွိဖို႔ သာျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ HIV ႏွင့္ ေနထုိင္သူမ်ား အသင္းအေနနဲ႔ တုိင္းနဲ႔ျပည္နယ္ (၁၄) ခုမွာ အဖြဲ႔ (၁၅၉) ဖြဲ႔နဲ႔ အဖြဲ႔၀င္ (၉၀၀၀) ေက်ာ္ရွိတယ္လုိ႔ သိရၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ HIV ကူးစက္ခံေနရသူ တစ္သိန္းခြဲေက်ာ္ ရွိတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

“ဒီပါတီပဲြက အရမ္းကို မိုက္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔လို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေပ်ာ္ပါးခ်င္တဲ့ လူငယ္ေတြ အတြက္ အလြတ္ေပ်ာ္လို႔ရတဲ့ပြဲျဖစ္သလို ပြဲရဲ႕ အက်ိဳးအျမတ္ကိုလည္း HIV/AIDS ေဝဒနာရွင္ေတြကို ျပန္လွဴဒါန္းမွာဆုိေတာ့ ကုသိုလ္လည္းရတဲ့ ပြဲလို႔ဆုိႏိုင္ပါတယ္။ ဒီမွာ ကျပေဖ်ာ္ေျဖတဲ့ Sexy အကေတြ ကို အႏုပညာေဖ်ာ္ေျဖမႈတခုလို႔ပဲ ျမင္ေစခ်င္ပါတယ္။ Sexy ကို Sex ကိစၥနဲ႔ ေရာေထြးၿပီး မျမင္ေစ ခ်င္ဘူး။

ကြၽန္မနဲ႔တြဲ လာခဲ့တဲ့ တစ္ေလွ်ာက္လံုး သူ႔မွာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြမရွိဘူးလို႔ ေျပာခဲ့တယ္လို႔ Enquirer ကို ဒိုင္နီကေျပာျပပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဆးစစ္ၾကည့္လိုက္တဲ့ အခါ ဒိုင္နီဟာ သူကိုယ္တိုင္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္ခံထားရသူတစ္ ေယာက္မွန္း သိရွိခဲ့ရပါတယ္။ ေဆးစစ္ခ်က္ အေျဖထြက္ ေတာ့ ၾကမ္းျပင္ေပၚ ကြၽန္မဒူး ေထာက္က်သြား ခဲ့တယ္လို႔ Enquirer ကို ေျပာျပပါတယ္။

မိန္းမကိုယ္တိုင္ကလည္း AIDS ျဖစ္ေနၿပီ ေရာဂါအေျခအေနအရ အိပ္ရာထဲ မလဲေသးလို႔သာ။ မိန္းမတို႔ဘဝဆိုတာကေတာ့ ဗံုးဗံုးမလဲအခ်င္း ရုန္းကန္ၿပီး တာဝန္ထမ္းေနရမွာပဲ။ ဒီလိုသာ တာဝန္သိသိနဲ႔ အႏွစ္နာခံရတယ္ ဘယ္သူကမွလည္း အသိအမွတ္ျပဳျခင္းေတာ့ မခံရပါဘူး။ “ဒါ မိန္းမအလုပ္ပဲ” လို႔သာ ဆိုၿပီး စာနာစိတ္မထားပဲ အမွတ္မဲ့ ပံုမွန္ ကိစၥလို မွတ္ယူထားေနၾကတာပဲ။

ကေလးေတြမွာ HIV ေရာဂါ ပိုးဝင္ၿပီး AIDS (ေခၚ) ကိုယ္ခံစြမ္းအားက်ေရာဂါ အဓိကျဖစ္ရတာက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္၊ ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြ ဆီကေနတဆင့္ ကူးႏိုင္တယ္လို႔ က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြက ေထာက္ျပေျပာဆိုၾကပါတယ္။ အျခား ဘယ္လိုနည္းေတြနဲ႔ ကူးဆက္ႏိုင္ပါေသးလဲ။

လူငယ္ေတြကုိ အေတြးေခၚ အယူ အဆေတြ ရင့္က်င့္သူေတြ ျဖစ္လာေအာင္ ပညာေပးမႈေတြ လုပ္ေပးႏိုင္မွသာ အဲဒီလို ပတ္၀န္းက်င္ေတြရဲ႕ ေကာင္းက်ဳိး၊ ဆိုးက်ဳိးေတြကုိ ခြဲျခား တတ္ၾကမွာပါ။ ခရီးသြား လုပ္ငန္းဖြံ႔ၿဖိဳးလာျခင္းနဲ႔အတူ ေကာင္းက်ဳိး ဆိုးက်ဳိး ေတြဟာလည္း ဒြန္တြဲေနတဲ့ အတြက္ မူးယစ္ေဆး အလြန္အကြ်ံ သုံးစြဲသူ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ ဘ၀ေတြ ပ်က္စီးသြားၾကသလို တခ်ဳိ႕ကလည္း HIV/AIDS ေတြ ျဖစ္သြားၾကတယ္လို႔ ပေတာင္ ေဒသခံေတြ က ေျပာၾကပါတယ္။

ေမြးျပီးတာနဲ႔ ကေလးကိုလည္း ZDV ေဆး ၁ လခြဲအထိ ေပးရမယ္။ ပိုးရွိမိခင္က ႏို႔တိုက္လို႔ ကေလးကူးရတာ ၁၅% ရွိတယ္။ ႏို႔ေစာေစာ ျဖတ္သင့္တယ္။ ႏို႔မတိုက္ေလ ကူးဘို႔အခြင့္ နည္းေလ။ မၾကာေသးခင္ကဘဲ HIV ပိုးရွိသူ မိခင္ေတြက ႏို႔တိုက္တာကို WHO က တားျမစ္ လိုက္ပါတယ္။ မေအကို ေဆးကုသမႈခံဘို႔နဲ႔ ကေလးမွာ ေရာဂါပိုး ရွိ-မရွိ ေစာႏိုင္သမွ် ေစာျပီး (၆ ပတ္အတြင္း) ေဆးစစ္ဘို႔ပါ အၾကံျပဳတယ္။

ကမာၻ႔ ကုလသမဂၢအဖြဲ႔ႀကီးက စပိုက္ဂဲလ္ Spice Girl အဖြဲ႔၀င္ေဟာင္းနဲ႔ ဖက္ရွင္ဒီဇိုင္နာ တစ္ဦးျဖစ္သူ ဗစ္တိုးရီးယားဘက္ခမ္းကို HIV/AIDS နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လႈပ္ရွား ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ (UNAIDS) ရဲ႕ ခ်စ္ၾကည္ေရး သံတမန္အျဖစ္ စက္တင္ဘာလ (၂၅) ရက္ေန႔က ခန္႔အပ္လိုက္ပါတယ္။

နားလည္မႈ စာခၽြန္လႊာအရ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ရခုိင္ျပည္နယ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးအတြင္းမွာ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ၊ တီဘီေရာဂါ၊ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီေရာဂါႏွင့္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါတို႔ကို MSF-H အေနနဲ့ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန၊ အမ်ဳိးသားခုခံက်/ ကာလသားေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရးအဖဲြ႔၊ အမ်ဳိးသား တီဘီေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရး စီမံကိန္း၊ လုပ္ငန္းပုိင္းဆုိင္ရာ မိတ္ဖက္ဌာနေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

AIDS ကာကြယ္ေရးမွာ အင္မတန္မွ သတိလက္ကုိင္ထားၿပီး ၾကည့္ထားရမယ့္ ကိစၥျဖစ္တယ္။ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာဆိုရင္ ဆြစ္ဇာလန္ျပည္က နယ္ကေလးတစ္ခုရဲက အက်ဥ္းေထာင္မွာ ၁၁% ေသာ အက်ဥ္းသားေတြဆီမွာ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ရွိေနတယ္။ အီတလီမွာ အက်ဥ္းသား အသစ္ေတြ ပိုးစစ္ၾကည့္ေတာ့ ၁၆.၈ % မွာ ေတြ႕တယ္။ စပိန္ျပည္မွာ ၂၆%၊ ျပင္သစ္မွာေတာ့ အက်ဥ္းေထာင္အားလံုးရွိ အကက်ဥ္းသားေတြအတြက္ ၾကိတ္ႏႈန္းဟာ ၆% တဲ့။