လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါရဘို႔ ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ အႏၲရာယ္နည္းတယ္။ ဗဂ်ိဳင္းနားနဲ႔ စအိုလမ္းေတြထက္ နည္းတယ္။ ကူးစက္ဘို႔ မျဖစ္ႏိုင္တာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ Latex ေလးတက္စ္ ကြန္ဒြမ္၊ Polyurethane ေပၚလီယူရီသိန္း ကြန္ဒြမ္၊ အမ်ိဳးသမီးသံုး ကြန္ဒြမ္ေတြကေန ကူးစက္ဘို႔ အခြင့္အလမ္းကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ ျပဳလုပ္ေပးသူရဲ႕ ပါးစပ္ေနရာမွာ ျပတ္ရွတာ၊ အနာအဆာရွိတာဆိုရင္ ပိုျပီးကူးစက္လာေစႏိုင္တယ္။

သုေတသနမ်ားက ေ၀ဒနာရွင္တစ္ဦးခ်င္းစီ၏ မ်ဳိးဗီဇကိုယူကာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြဒဏ္ ခံႏုိင္သည့္ မ်ဳိးဗီဇမ်ားအျဖစ္ ဓာတ္ခြဲခန္းတြင္ ေျပာင္းလဲၿပီး ေနာက္ ေ၀ဒနာရွင္ထံ ထည့္ သြင္းေပးကာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြကို တိုက္မည့္နည္းကိုလည္း စမ္းသပ္ေနၾကၿပီ။ ထိေရာက္ေသာ လက္ေတြ႕နည္းတစ္ရပ္အျဖစ္ ေပၚလာဖို႔ အခ်ိန္ယူ လုပ္ကိုင္ဖို႔ေတာ့ လိုေသးသည္။ တစ္နည္းမဟုတ္ တစ္နည္းျဖင္႔ေတာ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြကို မလႊဲမေသြ တိုက္ဖ်က္ႏုိင္လာလိမ့္မည္။

အခုလို MSF ကိုျပန္လည္ဖိတ္ေခၚတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သမၼတရံုးဝန္ႀကီး ဦးစိုးသိန္းက လူေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ ႏွစ္ဘက္လံုးမွာ အမွားအယြင္း ရွိမွာပဲျဖစ္ေၾကာင္း၊ ကူညီေရးအဖြဲ႔အားလံုး အထူးသျဖင့္ MSF ကို မိမိတို႔နဲ႔ အတူ ျပန္လည္လက္တြဲေဆာင္ရြက္ဖို႔ ဖိတ္ေခၚပါေၾကာင္း၊ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ကူညီေရးဝန္ထမ္းေတြ လံုၿခံဳေရး အတြက္ အာမခံပါေၾကာင္း သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

HIV ပိုး ကာကြယ္တားဆီးေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ လူငယ္ေတြကို ပညာေပးတာ၊ သုေတသန လုပ္ငန္းတြကို ေထာက္ပံ့တာ၊ HIV ပိုး ရွိေနသူေတြကို ခရီးသြားလာခြင့္ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြကို ဖယ္ရွားတာ၊ ကူးစက္ေရာဂါေတြကို တိုက္ဖ်က္ေရး ႀကိဳးပမ္းေနတဲ့ Global Fund အဖဲြ႔ႀကီးကို ေထာက္ပံ့တာ စတဲ့ အခ်က္ေတြကိုလည္း အေမရိကန္ သံအမတ္ႀကီးက ေျပာသြားပါတယ္။

လိပ္ေခါင္းကို ဆရာဝန္လို႔ အေခၚမခံရတဲ့ ေဆးကုနည္း၊ အာယုေဗဒနည္း၊ ဟိုမီယိုနည္းေတြရွိလို႔ ဆရာဝန္ေတြသံုးတာ သက္သက္ကိုသာ ေရးပါမယ္။ တျခားနည္းေတြနဲ႔ ကုျပီးမွ ဆရာဝန္ဆီေရာက္လာသူေတြ မနည္းလွဘူး။ ဆရာဝန္ေတြ ကုတယ္ ဆိုတာလဲ ျဖစ္ေနတာကို သက္သာေစမယ္။ ပိုမဆိုးေအာင္ အၾကံေပးမယ္။ ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ အေျခခံေတြ မျပင္ရင္ ထပ္ျဖစ္ႏိုင္တာလဲ သတိျပဳရမယ္။

HIV ​ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးနဲ႔ ​မူးယစ္ေဆးဝါး ​အသုံးျပဳမႈတို႔နဲ႔ ​ပတ္သက္ၿပီး ​သုေတသန ​လုပ္ဖို႔အတြက္ ​ပညာရွင္ ​ငါးဦးကို ​အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ​မူးယစ္ေဆးဝါး ​တိုက္ဖ်က္ေရး ​အသင္းက ​ေထာက္ပံ့ေၾကးေတြ ​ေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္။

လူနာ ၆ ေယာက္ကို ART ေဆးေပးထားတယ္။ ေနာက္တခါ Romidepsin ေခၚတဲ့ ကင္ဆာေတးေပးတယ္။ ၅ ေယာက္မွာ ပိုးအေရအတြက္က တိုင္းလို႔ရတဲ့ အထိတက္လာတယ္။ အဲလိုလုပ္ေတာ့ ပိုးေတြကို T-cells ေတြနဲ႔ ေတြေစႏိုင္လာတယ္။ T-cells ေတြကေန ေတြ႔သိျပီး ဖ်က္ဆီးေပးေစႏိုင္ဘို႔ အတြက္ vacc-4x ေခၚတဲ့ ကာကြယ္ေဆးထိုးေပးတယ္။

ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ​မဲလ္ဘုန္းၿမိဳ႕မွာ ​တနဂၤေႏြေန႔ကစၿပီး ​၂၀ ​ႀကိမ္ေျမာက္ ​အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ​AIDS ​ညီလာခံကို ​က်င္းပေနၿပီ ​ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ​ဒီကေန႔မွာ ​AIDS ​နဲ႔ ​ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္း၊ ​ဘယ္ေလာက္အထိ ​တိုးတက္မႈေတြ ရွိလာၿပီလဲ ​ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို ​တင္ျပေပးထား ပါတယ္။ ကမာၻေပၚက ​လူသန္းေပါင္း ​၃၅ ​သန္းေလာက္ဟာ ​AIDS ​ေရာဂါျဖစ္လာေစတဲ့ ​HIV ​ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ​ကူးစက္ ခံရသူေတြ ​ျဖစ္ၾကပါတယ္။

ကြန္ဒုံးဟာ ​HIV ​ဗိုင္းရပ္စ္ ​ပိုးအျပင္၊ ​လိင္အဂၤါ ​တဝိုက္မွာ ​ျဖစ္တတ္တဲ့ ​ေရရုံေတြနဲ႔ ​လိင္ဆက္ဆံမႈကေန ​ျဖစ္ေပၚတတ္တဲ့ ​တျခား ​ေရာဂါပိုး ​ေတြကိုလည္း ​၉၉.၉ ​% ​အထိ ​သတ္ပစ္ႏိုင္ ​စြမ္းရွိ ​တယ္လို႔ ​ဆို ​ပါတယ္။ ပိုးသတ္ေဆးေတြ ​ပါဝင္တဲ့ ​ကြန္ဒုံးေတြကို ​ၾသစေၾတးလ် ​ႏိုင္ငံက ​Startpharma ​ကုမၸဏီက ​တီထြင္ ​တာျဖစ္ၿပီး ​အဲဒီ ​ကြန္ဒုံးေတြကို ​VivaGel ​လို႔ ​ေခၚပါတယ္။

တခ်ိဳ႕မ်ား သားအိမ္ထုတ္ျပစ္ျပီး စစ္ေဆးမွသာေရာဂါကိုအတိအက်သိႏိုင္တယ္။ MRI နဲ႔ Transvaginal ultrasound ေမြးလမ္းကေနရိုက္တဲ့ ‘အာလ္ထြာေဆာင္း’ နဲ႔လဲသိႏိုင္လာျပီ။ လက္နဲ႔စမ္းသပ္ရင္ သားအိမ္က ပံုမွန္ထက္ၾကီးေနမယ္။ နာမယ္။ Sonohysterography လဲဆက္လုပ္ရတယ္။ ဆားရည္ထိုးထည့္ျပီးမွ ‘အာလ္ထြာေဆာင္း’ ရိုက္တာျဖစ္တယ္။ Uterine Fibroids သားအိမ္အက်ိတ္ နဲ႔ မွားႏိုင္တယ္။

တစ္ကမၻာလံုးတြင္ HIV ပိုး ကူးစက္ခံထားရသူ ၃၅ သန္းရွိ မည္ဟု ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖဲြ႕က ခန္႔မွန္းထားသည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ လူတစ္သန္းေက်ာ္ HIV ပိုး ကူးစက္ခံထားရသည္ဟု ထင္မွတ္ရၿပီး ၎တို႔အနက္ ၁၈ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ ခံထားရေၾကာင္း သတိမမူမိၾက ေပ။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ အတြင္း HIV ပိုးရွိသည္ဟု စစ္ေဆးေတြ႕ရွိ သူ အေရအတြက္မွာ ၂၀၀၂ မွ ၂၀၁၁ အတြင္း ၄၉၃,၃၇၂ ဦးရွိ ခဲ့ေၾကာင္း သုေတသီမ်ားက ေျပာသည္။

AIDS ဟာ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ရဲ႕ ဘဝကုိ အဘက္ဘက္က ထိႏုိင္တဲ့ ေရာဂါပါ။ (နာတာရွည္ ကူးစက္ေရာဂါလည္း ျဖစ္ၿပီး လူမႈေရးကုိလည္း ထိခိုင္တယ္။) လူအဖြဲ႕အစည္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဘယ္လိုဘက္စံု ပါေနရသလဲဆိုတာ ေတြးၾကည့္ရင္ သိသာမွာပါ။ မိသားစုအတြက္ ေငြေၾကး မရွာရသည့္တိုင္ (အခုေခတ္မွာေတာ့ အမ်ားစုဟာ ရွာၾကရပါတယ္) အိမ္မွာ ေယာက္်ားကအစ သားသမီး မိဘ အတူေနေဆြမ်ိဳး စသည္တို႔ကုိ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးျခင္း၊ အိမ္မႈကိစၥအဝဝကုိ ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ ႏွစ္သိမ့္မႈ ပညာေပးမႈကုိ ျပဳရျခင္း စသည္တို႔ကုိ မအားအလပ္ လုပ္ေနရတဲ့ ေစာင့္ေရွာက္မႈ မ်ိဳးစံုကုိ ေပးသူပါ။