အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိး ရွိမရွိဆိုတာ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ အျပဳအမူနဲ႔ပဲ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားမွာေနေန၊ ကိုယ့္ျပည္တြင္းမွာပဲ ေနေန ေရာဂါ ကူးႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြ၊ အျပဳအမႈေတြက အတူတူပါပဲ။ ျမန္မာျပည္မွာ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္က အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိးကို ႏိုင္ငံျခားျပန္ သေဘၤာသား တစ္ေယာက္မွာ စေတြ႕ခဲ့လို႔ တစ္ခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံျခား ျပန္ေတြမွာမွ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတယ္လို႔ ထင္ၾကပါတယ္။ ဒီထင္ျမင္ခ်က္ဟာ အခုလံုးဝ မမွန္ေတာ့ပါဘူး။

အသည္းေရာင္ေရာဂါ စီႏွင့္ AIDS ေရာဂါကုိ ရွာေဖြေတြ႕ရွိႏုိင္ၿပီး ၎ေရာဂါမ်ားကုိ ကုသေပးႏုိင္ရန္ တီထြင္ ထားေသာ Complete Cure Device အမည္ရွိ ကိရိယာမ်ားကုိ စမ္းသပ္မႈျပဳလုပ္ရန္ အခ်ိန္ ေျခာက္လေက်ာ္ လုိအပ္ေနေသးေၾကာင္း ဇြန္ ၂၉ ရက္တြင္ အီဂ်စ္ စစ္ဘက္ဆုိင္ရာ အင္ဂ်င္နီယာအဖြဲ႕က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္မွာ သုည ဒသမ ၄၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂ဝဝဝ ျပည့္ႏွစ္မွာ သုည ဒသမ ၉၄ ရာခိုင္ ႏႈန္း ရွိတာေတြ႕ရတယ္။ ဦးတည္အုပ္စုေတြထဲက ျပည့္တန္ဆာ ၈ ဒသမ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ လိင္တူဆက္ဆံသူမ်ား ၁ဝ ဒသမ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္း မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူ ၁၈ ဒသမ ၆ ရာ ခိုင္ႏႈန္းရွိပါတယ္။

လုပ္ခြင့္ေပးသင့္ပါတယ္။ အလုပ္သမား တစ္ေယာက္မွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိး ရွိေနေပမယ့္ က်န္းမာသန္းစြမ္းတယ္၊ အလုပ္လုပ္ႏိုင္တယ္ဆိုရင္ အလုပ္လုပ္ခြင့္ျပဳသင့္ပါတယ္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္နဲ႔ ဆက္ႏြယ္တဲ့ ေရာဂါေတြ ျဖစ္လာခဲ့ရင္လည္းပဲ အျခား ေရာဂါျဖစ္တတ္တဲ့ အလုပ္သမားေတြလိုပဲ ရသင့္တဲ့ တန္းတူခံစားခြင့္ေတြ ေပးသင့္ပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိးရွိေနလို႔ အလုပ္ထုတ္ျပစ္တာ မျဖစ္သင့္ပါဘူး။

ဆစ္ဖလစ္ ေစာေစာပိုင္း အဆင့္အတြက္ ၂ဝ၁ဝ သုေတသနတခုမွာ Azithromycin 2-g ပါးစပ္ကေန တခါတည္း ေပးတာဟာ ထိေရာက္တယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္တယ္။ လူနာမွာ HIV မရွိမွ ထိေရာက္မယ္။ ၆ လေနရင္ ေသြးထဲ ပိုးကင္း၊ မကင္းစစ္တာ ဒီကုသနည္း ၂ ခု မကြာပါ။ Ceftriaxone ၁ဝ-၁၄ ရက္ေပးတာလဲ ဆစ္ဖလစ္ အေစာပိုင္းျဖစ္တာအတြက္ ထိေရာက္တာ ေတြ႔ရတယ္။

ျမန္မာေဆးေလာက အတြက္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ‘လူတိုင္းအတြက္ ထိုးတဲ့ေခါင္းေလာင္း’ ႏွင့္ ‘AIDS အေၾကာင္း’၊ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္ ‘ကင္ ဆာ’၊ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္တြင္ ‘သက္ရွည္က်န္း မာျမန္မာ့အစာ’၊ ‘ေဆးလိပ္အေၾကာင္း ျဖစ္ေၾကာင္းကုန္စင္’ ႏွင့္ ‘ဆီးခ်ဳိလူနာ လမ္းၫႊန္’၊ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္တြင္ ‘မိုက္ခ ႐ိုေဝ့ဖ္ႏွင့္ ဟင္းခ်က္နည္းမ်ား’၊ ‘ေရွ႕တန္းေရာက္ က်န္းမာေရးျပႆနာ မ်ား’၊ ‘ေပ်ာ္ရႊင္က်န္းမာ ဘဝဆည္းဆာ’ ႏွင့္ ‘Myanmar Handbook of Health Research Methods Tomorrow’s Doctors’၊ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ‘အားလံုးအတြက္ ပညာေရးႏွင့္ တိုင္း ျပဳျပည္ျပဳေဆာင္းပါးမ်ား’ အစရွိသည့္ စာအုပ္မ်ားကို ေရးသားထုတ္ေဝခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။

HIV/AIDS ျဖစ္ပြားမႈ မ်ားျပားလာသည့္အတြက္ ေရာဂါကူးစက္မႈႏႈန္း ေလ်ာ့က်လာေစရန္ အၿမဳိ႕ၿမဳိ႕ အနယ္နယ္မွ အေမဂ်မ္းနတ္ပြဲကို လာေရာက္သူမ်ားျခင္းႏွင့္ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ယင္းနတ္ပြဲသည္ တစ္ရက္တာ က်င္းပသျဖင့္ ကြန္ဒုံးမ်ားကို ေဝငွျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ၎ကဆိုသည္။

လူနာရဲ႕ေသြး၊ အညစ္အေၾကးေပတဲ့ အဝတ္ေတြနဲ႔ အျခားအသံုးအေဆာင္ေတြကုိ ခြဲၿပီးေလွ်ာ္ဖြတ္ပါ။ အေပေသးတဲ့ အစေနရာမွ ကုိင္ၿပီး ေသြးေတြအညစ္အေၾကးေတြကုိ ေရနဲ႔ အရင္ေဆးပါ။ ပံုမွန္ လုပ္ေနက်အတိုင္း ဆပ္ျပာရည္နဲ႔ ေလွ်ာ္၊ ေနပူလွန္း၊ မီးပူတိုက္ပါ။ ဆပ္ျပာရည္အစား အေရာင္ခြ်တ္ေဆးမႈန္႔ အရည္သံုးႏုိင္ရင္ေတာ့ ပိုေကာင္းပါတယ္။

ႏို႔သာက္ျခင္းသည္ အရိုးမ်ားကို သန္မာ ေစၿပီး က်န္းမာေရး အတြက္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစ နိုင္ေၾကာင္းလူအမ်ား အေနႏွင့္ ကာလၾကာရွည္ ယံုၾကည္ ေနခဲ့ေသာ္လည္း သုေတသန ရလဒ္ ႏွစ္ခုက ႏို႔ကို စြဲၿမဲစြာ ေသာက္ေန ျခင္းေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ဆီးႀကိတ္ ကင္ဆာ ျဖစ္နိုင္ေျခ ျမင့္တက္ လာေစေၾကာင္း ေဖာ္ထုတ္ ခဲ့သည္။

ဆီးႀကိတ္ကင္ဆာသည္ လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္သည့္ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးအျဖစ္ သိပၸံပညာရွင္မ်ားက ယူဆလာခဲ့ေၾကာင္း သိရွိရသည္။ ေရာဂါပိုးမႊား ကူးစက္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚႏုိင္သည့္ ကင္ဆာ အမ်ိဳးအစား အနည္းငယ္ ရွိေသာ္လည္း ယင္းတို႔အနက္ ဆီးႀကိတ္ကင္ဆာကို ယခင္က ထည့္သြင္းမထားခဲ့ေခ်။ သို႔ေသာ္လည္း ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံ၊ ကင္ဆာသုေတသန ဌာနမွ ပညာရွင္မ်ားက ယခုအခါ ဆီးႀကိတ္ကင္ဆာသည္လည္း လူအခ်င္းခ်င္း ကူးစက္ႏုိင္သည့္ ကင္ဆာမ်ိဳးႏြယ္ တစ္ခုအျဖစ္ ယူဆသင့္သည့္ အလားအလာမ်ိဳး ရွိေနေၾကာင္း ယံုၾကည္လာခဲ့သည္။

လိင္ကေနတဆင့္ကူးစက္မႈ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိသူတိုင္းဟာ လိင္လမ္းေနရာတဝိႈက္မွာ အနီစက္၊ အနီျပင္၊ အနာေပါက္တယ္ဆိုရင္ ေဆးစစ္သင့္တယ္။ လိင္ကေနတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါေတြဆိုတာ ဆစ္ဖလစ္တခုမက ရွိေသးပါတယ္။ တေယာက္မွာ အေပါင္းျပေနရင္ သူ႔အေဖၚ (ဇနီး၊ ခင္ပြန္း) ကိုပါ ေဆးစစ္ရမယ္။ Chancres (ရွန္ကာ) ေခၚတဲ့ ဆစ္ဖလစ္ အနာရွိေနသူေတြမွာ HIV ပိုးပါဝင္ဘို႔ အခြင့္အလမ္းက သူမ်ားထက္ ၂-၅ ဆ ပိုမ်ားတယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စ အေစာပိုင္းလေတြမွာ ပ်ိဳ႕တာ၊ အန္တာကို Morning sickness ကိုယ္ဝန္ရွိစ အိပ္ရာထေရာဂါလို႔ ေခၚျပီး ေဆးစာနဲ႔ Nausea gravidarum လို႔ ေခၚပါတယ္။ မနက္ခင္းမွာ အျဖစ္မ်ားလို႔ ဒီနာမယ္ ေပးတာျဖစ္မယ္။ ေန႔ခင္းေရာ ညပိုင္းမွာပါ ျဖစ္တတ္တာပါဘဲ။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တိုင္းလိုလို ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ၇ဝ-၈၅% ျဖစ္တတ္။ တဝက္ေလာက္က ေဆးကုသမႈ ခံယူၾကရတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ကို္ယ္ဝန္ ၆ ပတ္မွာ စတတ္ျပီး၊ ၁၂ ပတ္ေရာက္ရင္ သက္သာသြားၾကတယ္။