ဒီကေန႔ တူညီ၀တ္စံုေတြနဲ႔ ေရကစားခဲ့တဲ့ အစီအစဥ္ကို မႏၱေလးၿမိဳ႕က မိဘမဲ့ကေလးေတြ၊ HIV/AIDS ေဂဟာက ကေလးေတြနဲ႔ လမ္းေတြေပၚမွာပဲ ေနထိုင္ၾကတဲ့ အိုးအိမ္မဲ့ ကေလးေတြလည္း ပါ၀င္ ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ “ပန္းစကား” အဖြဲ႔ဟာ သႀကၤန္ ကာလအတြင္း လူမ်ိဳးေရး ဘာသာေရး အမုန္းပြားေစမယ့္ အေျပာအဆိုေတြကို ေရွာင္ရွားၾကဖို႔ အတြက္ လက္ကမ္း စာေစာင္ေတြ၊ စတစ္ကာေတြနဲ႔ တီရွပ္အက်ႌေတြကို အခုရက္ပိုင္းအတြင္း မႏၱေလးၿမိဳ႕မွာ ျဖန္႔ေ၀ခဲ့ပါတယ္။

ေလာေလာဆယ္ေတာ့ မြန္ျပည္နယ္နဲ႔ ကရင္ျပည္နယ္ရွိ အစိုးရ ျပည္သူ႔ေဆးရံုေတြမွာ ART ေပးေနပါတယ္။ ကာလသားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး ဌာနလို႔ ေခၚပါတယ္။ ဖုန္းနံပါတ္ေတာ့ မရႏိုင္ေသးပါဘူး ခင္ဗ်ာ။ တျခား NGO ေတြကို စံုစမ္းျပီး ထပ္ေျပာေပးပါ႔မယ္။ မဲေဆာက္မွာေတာ့ IOM အဖြဲ႔ရွိပါတယ္။ အရင္က သံျဖဴဇရပ္နဲ႔ မုဒဳုံမွာလည္း IOM ရွိပါတယ္။ အခုေတာ့ ရွိေသးလား မေသခ်ာပါဘူး။

HIV ပိုးကို အဲလိုနည္းနဲ႔ကူးေအာင္လုပ္တာအတြက္ အစိုးရိမ္မၾကီးသင့္ပါ။ HIV ပိုးဟာ လူ႔ကိုယ္ခႏၶာထဲမွာသာ ေပ်ာ္တယ္။ ကိုယ္ထဲကေန အျပင္ေရာက္တာနဲ႔ ၾကာၾကာ မေနႏိုင္ပါ။ မိနစ္ေတြနဲ႔ နာရီေတြ အထိသာ ရွင္ႏိုင္တယ္။ မိနစ္ အနည္းငယ္လို႔ ေျပာရင္ မလြဲပါ။ ရက္အထိ မရွင္ပါ။ သူတို႔ရဲ႕ ေရာဂါရႏိုင္စြမ္းကလဲ ကိုယ္ထဲ ထြက္ေနရတာ ၾကာေလေလ နည္းလာေလေလ ျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ပူခ်ိန္ ၉၈.၆ ကိုသာႏွစ္သက္လို႔ ဒိထက္ေအးရာမွာ ၾကာၾကာ မရွင္ႏိုင္ပါ။

အာဆီယံေဒသတြင္း ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ HIV ပိုး ကူးစက္မႈႏႈန္း ျမင့္မားေသာ ျမန္မာ အပါအဝင္ ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံအခ်ိဳ႕ကို HIV/AIDS ကူးစက္ႏႈန္း ေလွ်ာ့ခ်ေရးႏွင့္ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ ပေပ်ာက္ေရးအတြက္ ဧၿပီ ၄ ရက္ေန႔ (၁၁) ႀကိမ္ေျမာက္ အာဆီယံ လူမႈေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ အသိုက္အဝန္းေကာင္စီ (ASCC) ဝန္ႀကီးအဆင့္ အစည္းအေဝးတြင္ စင္ကာပူႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံတို႔၏ ASCC ဝန္ႀကီးမ်ားက တိုက္တြန္း ေျပာၾကားသည္။

မသန္စြမ္းသူေတြနဲ႔ HIV ေဝဒနာရွင္ေတြ ျပဳလုပ္ဖန္တီးထားတဲ့ လက္မႈအႏုပညာ ပစၥည္းေတြကို သိမ္ျဖဴလမ္းက Pomelo လက္မႈပစၥည္း ဆိုင္မွာ ေရာင္းခ်ေနပါတယ္။ ဒီဆိုင္ဟာ ပရဟိတသမားေတြရဲ႕ ကူညီမႈနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ေနတာျဖစ္ၿပီး ေရာင္းရတဲ့ေငြေတြကို မသန္စြမ္းနဲ႔ HIV ေဝဒနာရွင္ေတြကို ျပန္ၿပီး ပံ့ပိုးသြားမွာလို႔ ဆိုပါတယ္။

တစ္ခါက ဒီဆႏၵျပသူေတြကုိ လူစုခြဲရာမွာ ပုလိပ္ေတြက ဒီေဂးေတြ AIDS ေရာဂါရွိသူေတြ ဆိုၿပီး လက္အိတ္ႀကီးေတြစြပ္ၿပီး ကိုင္ၾကတယ္။ PWA (Persons with AIDS) (AIDS ရွိသူမ်ား) ဆိုတဲ့ အုပ္စုေတြကလည္း AIDS ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အစည္းအေဝးေတြ လုပ္ၿပီဆိုရင္ ဆႏၵျပ ၾကတယ္။ AIDS သုေတသနလုပ္ဖို႔အတြက္္ ဘ႑ေငြမ်ားမ်ား ထုတ္ေပးဖို႔၊ သူတို႔ လူမႈအခြင့္အေရး မဆံုးေစဖို႔ စတဲ့ ေတာင္းဆိုမႈေတြ ေတာင္း ၾကတယ္။ အေမရိကန္မွာဆိုရင္ သူတို႔ဦးေရ မ်ားလာတာနဲ႔ အမွ် စည္းရံုးေရးေတြလုပ္ၿပီး ႏုိင္ငံေရး ဆြဲေဆာင္မႈ အာဏာကို စသံုးလာၾကတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ေဘာလံုးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ အေနျဖင့္ HIV ေရာဂါပိုးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး လူငယ္မ်ားအတြင္း အသိပညာ ဗဟုသုတ တိုးပြားေစရန္အတြက္ အာရွေဘာလံုး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္၊ အာရွဖြ႔ံၿဖိဳးေရးဘဏ္၊ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ အစီအစဥ္ (UNAIDS)၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသား HIV အစီအစဥ္ စသည့္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းၿပီး “Protect the Goal” အစီအစဥ္ကိုုလည္း ေဆာင္ရြက္ေနသည္။

AIDS ေရာဂါဟာ အထူးကူးစက္ျမန္ ေရာဂါလို႔ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။ လူနာကို ထိရံု သူ႕ပစၥည္းကိုင္ရံုနဲ႔လည္း မကူးစက္ႏုိင္ဘူး။ လူလူခ်င္း ဆက္သြယ္ေရးမွာ ဆိုရင္လည္း လိင္စပ္ယွက္ျခင္း ေၾကာင့္သာလွ်င္ AIDS ကူးစက္ႏိုင္တာ။ ဒါေပမယ့္ အထက္က တင္ျပခဲ့တဲ့ အတိုင္း ကြာရန္တိုင္းကို က်င့္သံုးေနတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြ ရွိေနေသးပါတယ္။ က်ဴးဘူးမွာဆိုရင္ ဗိုင္ရပ္စ္စစ္လို႔ ပိုးေတြ႕ေနသူတိုင္းကို “ကြာရန္တိုင္း” လုပ္ထားတယ္လို႔ ဆိုတယ္။

ျမန္မာျပည္မွာ ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းဟာ တရားမဝင္ပါဘူး။ ျပည့္တန္ဆာ အိမ္တစ္အိမ္ကို ဝင္ဖမ္းတဲ့ အခါ ျပည့္တန္ဆာ ေတြသာ အဖမ္းခံရၿပီး လိင္ဆက္ဆံသူကေတာ့ အဖမ္းမခံရပါဘူး။ ရံဖန္ရံခါ အိမ္ပိုင္ရွင္ေတာင္ အဖမ္းမခံရတဲ့ ျဖစ္ရပ္မ်ိဳးေတြလည္း ရွိပါတယ္။ လိင္အလုပ္သမေတြဟာ ရဲေတြရဲ႕လက္မွာ မတရားျပဳမႈေတြကို ခံရေလ့ ရွိတတ္ပါတယ္။

တစ္ေနရာမွာဆိုရင္ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ မရွိေပးမယ့္ “ေဂး” ဆိုတာနဲ႔ အလုပ္ျဖဳတ္ပစ္တယ္။ ရဲတို႔ မီးသတ္သမားတို႔က AIDS လူနာကုိ မကိုင္တြယ္ခ်င္တာ၊ အလုပ္မေလွ်ာက္ခင္ AIDS ပိုး ရွိမရွိ စစ္ရမယ္လို႔ ေျပာတာ ရွိခဲ့တယ္။ ဘရာဇီးမွာ ဆိုရင္ ေဆးရံုတစ္ခုက AIDS လူနာဆို မကုဘူးလို႔ ျငင္းဆန္လို႔ လူနာေတြ ေသၾကရတယ္တဲ့။

HIV ေ၀ဒနာရွင္မ်ားအား အဓိကေသဆံုးေစေသာ တရားခံမွာ Cryptococcosis ဟုေခၚသည့္ မိႈေရာဂါျဖစ္ၿပီး ယင္းမိႈေရာဂါအား ရင္သားကင္ဆာ ကုသရာ၌သံုးသည့္ ေဆးက ကုသႏုိင္ေၾကာင္း သိရသည္။ University of Rochester မွ ေလ့လာသူမ်ားက ရင္သားကင္ဆာ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား၌ သံုးသည့္ Tomoxifen ေဆးအား Cryptococcosis ေၾကာင့္ အဆုတ္ေရာင္ နမိုးနီးယားႏွင့္ ဦးေႏွာက္ အေျမွးေရာင္ ေရာဂါခံစားေနရသည့္ ႂကြက္မ်ားတြင္ စမ္းသပ္ခဲ့ၾကသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိေသာ မိခင္မ်ား ခြဲစိတ္ၿပီးေမြးဖြားရာတြင္ မီးဖြား စရိတ္အား ႏွစ္ဆယူလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ မိခင္မွ ကေလးသို႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္သည့္ႏႈန္းကို ျမင့္မားလာေအာင္ တြန္းပို႔သကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ တစ္ဝန္းမွ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ပိုးရွိေသာ အမ်ဳိးသမီး ၃ဝဝဝ ခန္႔ အဖြဲ႕ဝင္ထားေသာ Myanmar Positive Women Network မွ တာဝန္ရွိသူ တစ္ဦးက ဆိုသည္။