“NGO ေတြနဲ႔ INGO ေတြက အခ်ိန္တန္ရင္ အိမ္ျပန္ၾကမွာ၊ ျပည္တြင္း အဖြဲ႔အစည္းေတြပဲ က်န္ခဲ့မယ္၊ အရင္တုန္းက HIV/ AIDS တားဆီးေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ က်ေနာ္တို႔က အစိုးရကိုပဲ လက္ညႇဳိး ထိုးေနတယ္လို႔ အေျပာခံခဲ့ ရတယ္၊ အားမရလို႔ ေျပာေနရတာ၊ အခု အစိုးရက တာဝန္ယူမယ္ ဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဝိုင္းကူ ရမွာေပါ့” ဟု ၎က ေျပာသည္။

ဆရာဝန္ေတြ ထင္ေယာင္ေယာင္ ရွိေနတာကို ထံုးစံအတိုင္း AIDS ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အသစ္အဆန္း သတင္း ငတ္ေနၾကသူ စာနယ္ဇင္း သမားေတြက ေရးႀကီးခြင့္က်ယ္ သတင္း တစ္ခုအျဖစ္နဲ႔ ထည့္လုိက္ေတာ့ ျပႆနာ တက္စရာ ျဖစ္လာတာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခါပိုၿပီး အထင္မွားစရာ ျဖစ္လာတာကေတာ့ AIDS ေရာဂါပိုး ေသြးစစ္ သုေတသနက ေတြ႕ရွိခ်က္ပဲ။ အဲဒီ အခ်ိန္ေလာက္မွာ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ရွိ-မရွိ စစ္လို႔ရလာတယ္။

သူမေမြးၿပီးၿပီးခ်င္းမွာ AZT, 3TC နဲ ့ nervirapine “နက္ဗရာပိုင္း ” ေဆးေတြကို ဆရာ၀န္ေတြက တုိက္ေႂကြးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပံုမွန္အားျဖင့္ ဒီေဆးေတြဟာ လူႀကီးေတြကိုသာ တုိက္ေႂကြးတာ ျဖစ္ေပမယ့္ HIV ေရာဂါပိုး ကင္းစင္သြားတဲ့ ဒီကေလးငယ္ဟာ ဒီလို ေဆးေတြကို ဆက္ေသာက္ရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေမြးကတည္းက HIV ေရာဂါပိုးပါလာတဲ့ ကေလးငယ္ ေနာက္ထပ္ (၅၀) ဦးကိုလည္း သူတုိ႔ ေမြးဖြားၿပီးၿပီးခ်င္း (၄၈) နာရီအတြင္း အခု ကေလးငယ္လုိပဲ ေဆး၀ါးေတြ စမ္းသပ္တုိက္ေကၽြးၿပီး ကုသဖို႔ စီစဥ္ေနတယ္လုိ႔ ဒီဆရာ၀န္အဖြဲ႔က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

မေကြးၿမိဳ႕ ေစ်းလယ္စိုးရပ္ကြက္၊ ဂရုဏာရွင္မ်ား နာေရးကူညီမႈ အသင္း (မေကြး) ၌ မတ္ (၈) ရက္၊ ေန႔ (၉း၄၀) မွ (၁၀း၄၀) နာရီ အခ်ိန္ခန္႔တြင္ နာယက ဆရာေတာ္ ဦးသာသနႏွင့္ အဖြဲ႕၀င္ (၃၀) ခန္႔တို႔သည္ HIV ေ၀ဒနာရွင္ တစ္ဦးမွ စက္ဘီးစီး၍ ျမန္မာ တစ္ျပည္လုံးသို႔ ခုခံအား က်ဆင္းမႈေရာဂါအေၾကာင္း ရင္ဖြင့္ေျပာၾကားေသာ ကုိစရကုိ Srako (၃၅) ႏွစ္၏ ေဟာေျပာေဆြးေႏြးပြဲ က်င္းပေၾကာင္း သတင္းရရိွသည္။

AIDS ဟာ ေဂးေတြ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါပဲလို႔ ထင္ေနၾကတုန္းပဲလား။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၆-၇ ႏွစ္က နယူးေယာက္ၿမိဳ႕မွ မူးယစ္ေဆးထိုးသူ လူငယ္တစ္ဦးကုိ AIDS အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာေတြ ပညာလာေပးေတာ့ ေဟ့ ကြ်န္ေတာ္ ေဂး မဟုတ္ဘူး။ AIDS နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ O.K မွာ ျပေနတာလို႔ ေျပာတယ္။ သူ႕အႏၱရာယ္ သူမသိဘူး။ ပညာေပးရာမွာလည္း ထိေရာက္ဖို႔ရာက နည္းပရိယာယ္ေတြ သံုးရဦးမွာ၊ ပါးနပ္စြာနဲ႔ လုိရာကို မေရာက္ ေရာက္ေအာင္ သိမ္ေမြ႕စြာ ခ်ဥ္းကပ္ဖို႔ လိုတဲ့အခါ မ်ိဳးလည္း ရွိတယ္။

AIDS ေရာဂါကုိ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ လုပ္ေပးႏုိင္မယ့္ လမ္းစေပၚလာတဲ့ ကုထံုး ၂ ခု ေတြ႔ရွိတဲ့အေပၚ အေမရိကန္ သိပၸံပညာရွင္ေတြ အာရုံစုိက္ေနၾကပါတယ္။ HIV ပုိး ကူးစက္ေနတဲ့ လူနာ တဒါဇင္ထံက ေသြးနမူနာကုိ ထုတ္ယူၿပီး HIV ပုိးကုိ တြယ္ေစတဲ့ ပရုိတိန္းဓါတ္ကုိ ဖယ္ရွားေပးတဲ့နည္းကုိ အသုံးျပဳခဲ့တဲ့အေၾကာင္း အေမရိကန္ႏုိင္ငံက နံမည္ေက်ာ္ New England ေဆးပညာဂ်ာနယ္မွာ ေဖာ္ျပထားတာပါ။

နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္မ်ားအဖဲြ႔ (MSF) ရဲ႕ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ားကို ေခတၱ ရပ္နားထားေပမဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ အတြင္းက (HIV/AIDS) လူနာ (၇၀၀) ေက်ာ္ အတြက္ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ဆက္လက္ တာ၀န္ယူကာ (ART) ေဆး၀ါးေထာက္ပံ့မႈေတြကို ဆက္လက္ ေထာက္ပံ့ေပးသြားမယ္လို႔ သိရပါတယ္။

AIDS ကာကြယ္ေရး အတြက္ေတာ့ ျမန္မာမွာလည္း အျခားႏိင္ငံမ်ားနည္းတူ AIDS အတြက္ စီမံကိန္းေတြေရးဆြဲၿပီး လုပ္ကိုင္ေနၾကပါတယ္။ ကမၻာရွိ AIDS စီမံခ်က္ေတြ အားလံုးရဲ႕ ဦးတည္ခ်က္ေတြကေတာ့ AIDS ေရာဂါအေၾကာင္း သိသင့္စရာေတြကုိ သိေစၿပီး ပညာေပးျခင္း၊ AIDS မရေအာင္ ကိုယ္ကိုယ္တုိင္ ဘယ္လိုကာကြယ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာေတြနဲ႔ အျခားသူမ်ားကို AIDS ဘယ္လို ကာကြယ္ရမယ္ဆိုတာေတြကုိ ထပ္ဆင့္ ပညာပြားေပးဖို႔ပဲ ျဖစ္တယ္။

အဖြဲ႕အစည္းအေနျဖင့္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးရွိ စက္႐ံုအလုပ္ ႐ံုမ်ားတြင္ လုပ္ကိုင္လ်က္ရွိေသာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုးရွိ အမ်ဳိးသမီး မ်ား ေနထုိင္မ ေကာင္းျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ ခြင့္ယူျခင္းကုိလည္း အလုပ္ရွင္မ်ားက နားလည္မႈေပးရန္ႏွင့္ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္မ်ားကလည္း ႏွိမ့္ခ်ျခင္း မျပဳရန္ ယင္းစက္႐ံု အလုပ္႐ံုမ်ားသို႔ ယခုလအတြင္း လိုက္လံေဆြးေႏြး အသိပညာေပးသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာမွာကေတာ့ တခ်ဳိ႕ ျပည့္တန္ဆာမေတြက ျပည္ပထြက္ၿပီး AIDS ပိုးေတြကုိ အမွတ္မထင္ ျပန္သယ္လာတာ။ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ကို သြငး္ကုန္အျဖစ္ လုပ္ၾကတာ။ ေနာက္ဆက္ၿပီး ထပ္ဆင့္ပြားတဲ့ ပံုစံကေတာ့ အတူတူ ျဖစ္မွာ ပါပဲ။ ျမန္မာမွာ ပြားမႈကို အားေပးေနတဲ့ အခ်က္တစ္ခုကေတာ့ ဒီလူေတြထဲမွာ က်န္းမာေရး ပညာေပးမႈကို တြင္တြင္ က်ယ္က်ယ္ မလုပ္ႏုိင္ေအာင္ ဟန္႔တားေနတဲ့ အေျခအေနေတြ ရွိေနျခင္းပဲ။

”ဆရာတို႔ လက္ထဲမွာရွိတဲ့ ေဆးအေရအတြက္နဲ႔ HIV ေရာဂါရွိသူ အေရအတြက္ေပၚ ခ်ိန္ကိုက္ၿပီး ေဆးေပးႏိုင္ဖို႔ ရည္ရြယ္ ထားပါတယ္။ အခု ARV ေဆးလိုအပ္ေနတာ ဒီႏွစ္ထဲမွာ တစ္သိန္းေက်ာ္ ရွိတယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားေပမဲ့ အနည္းဆံုး ခုနစ္ေသာင္းခြဲ ေလာက္ ေဆးေပးႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ ထားပါတယ္”ဟု တိုင္းေဒသႀကီး ဆရာဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္စိုးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိေသာ မိခင္မ်ား ခြဲစိတ္ၿပီးေမြးဖြားရာတြင္ မီးဖြား စရိတ္အား ႏွစ္ဆယူလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ မိခင္မွ ကေလးသို႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္သည့္ႏႈန္းကို ျမင့္မားလာေအာင္ တြန္းပို႔သကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ တစ္ဝန္းမွ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ပိုးရွိေသာ အမ်ဳိးသမီး ၃ဝဝဝ ခန္႔ အဖြဲ႕ဝင္ထားေသာ Myanmar Positive Women Network မွ တာဝန္ရွိသူ တစ္ဦးက ဆိုသည္။