DNA test နည္းကို NAAT = Nucleic acid amplification testing လို႔ေခၚတယ္။ ပိုးကိုလိုက္စမ္းတဲ့နည္း ျဖစ္တယ္။ အင္တီေဘာ္ဒီ နည္းထက္ ေစာသိမယ္။ ART ေဆးေပးေနသူေတြကို ေစာင္ၾကည့္ရာမွလုပ္ရတဲ့ Viral load test နည္းနဲ႔ ဆင္တယ္။

HIV ေရာဂါ ရလာရင္ CD4 အေရအတြက္ က်ဆင္းတယ္။ ART ေဆးေပးျပီးေနာက္ နလံထမွာ တခါ ျပန္တက္လာတယ္။ CD4 နဲ႔ VL ဆက္စပ္ေနတာ ရွိသလို တခါတေလ အဲလို မဟုတ္တာလဲ ေတြ႔ေနရတယ္။ ၁ဝ% ေလာက္မွာ VL က်ေနေပမဲ့ CD4 မတက္ဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ CD4 တံု႔ျပန္မႈ မရွိတာနဲ႔ ေဆးကုတာ မထိေရာက္ဘူးလို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။ Viral load (VL) ဟာလဲ CD4 ေလာက္ေတာ့ မတိက်ပါ။

HIV ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးဟာ တျခားဗိုင္းရပ္စ္ေတြနဲ႔ မတူတဲ့ အခ်က္တခုကေတာ့ ကိုယ္အျပင္မွာ ၾကာၾကာမေနႏိုင္ဘူး။ ဓါတ္ခြဲခန္းမွာ စမ္းဘို႔ ထားခ်င္ရင္လဲ လူ႕အပူခ်ိန္အတိုင္း၊ ၉၈.၆ ဒီဂရီမွာသာ ထားရတယ္။ အဲလို လုပ္ေပးမထားရင္ မိနစ္နည္းနည္းသာ ရွင္မယ္။ လူ႕ကိုယ္ထဲက ထြက္ရင္ နာရီပိုင္းသရွင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ပိုးေတြလို အကာအဖံုး (စပိုး) လိုလဲ မလုပ္ႏိုင္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ ႏႈပ္ခမ္းျခင္း စုပ္နမ္းတာတို႔ ေပြ႕ဖက္မႈ လုပ္တာနဲ႔ ပိုးမကူးႏိုင္ပါ။

ေဆးေသက္သင့္သူေတြဟာ ေဆးမစခင္ HIV test ေဆးစစ္ရပါမယ္။ ပိုးမရွိေသးတာ ေသခ်ာဘို႔ျဖစ္တယ္။ မရွိေသးတာသိရလဲ ေနာက္ ၃ လမွာ တခါ ထပ္စစ္ရပါမယ္။ ေဆးရဲ႕ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြ ရွိ၊ မရွိကိုပါ သိမယ္။ တျခား လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြကိုလဲ ရွိ၊ မရွိသိေစဘို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

HIV ဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကိုေျပာတာျဖစ္တယ္။ AIDS ဟာ အဲဒီပိုးေၾကာင့္ျဖစ္လာတဲ့ ေရာဂါအစုအေဝးကို ဆိုလိုတယ္။ HIV ပိုးက ေသြး-အရည္ထဲမွာ ရွိေနေပမဲ့ ဘာမွမျဖစ္ေသးဘဲ ေနေသးတယ္။ ခုခံအားက်ဆင္းလာမွသာ HIV Opportunistic infections (အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ) ရွိေနစဥ္ အခြင့္ေကာင္းယူျပီး ကူးစက္လာတဲ့ ေရာဂါေတြ ဝင္လာတယ္။ အဲဒီ အခ်ိန္ေရာက္မွ ခံစားရတာျဖစ္မယ္။ ဝင္လာတဲ့ေရာဂါအရ ေရာဂါလကၡဏာ ျဖစ္မယ္။ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္မတူႏိုင္ဘူး။

ဒီေဆးမ်ိဳးကို ေၾကာ္ညာေတြ မတရား လုပ္ေရာင္းေနတာဟာလဲ မသင့္ေလွ်ာ္ဘူးေျပာၾကလို႔ ေၾကာ္ညာေတြကို တားခဲ့ဘူးေသးတယ္။ ဆရာဝန္ေတြ၊ သားဖြါးမီးယပ္ အထူးကုေတြကလဲ တလြဲသံုးေနၾကာအတြက္ စိုးရိမ္ေၾကာင္း ထုတ္ေျပာေနၾကရတယ္။ ဒီလို လြယ္လြယ္နဲ႔ အေရးေပၚ တားေဆး ရွိတယ္ဆိုျပီး တလြဲသံုးၾကလို႔ HIV နဲ႔ STD လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ပိုျဖစ္တယ္လို႔ ေထာက္ျပၾကတယ္။

အေရးေပၚတားေဆးကို အေရးေပၚအတြက္သာ သံုးသင့္ပါတယ္။ ရာသီေျပာင္းသြားမယ္။ ေဟာ္မုန္းေတြ ေျပာင္းလဲမယ္။ ဘာေတြျဖစ္ႏိုင္သလဲ သုေတသန မျပည့္စံုပါ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ျမန္မာျပည္လို ႏိုင္ငံေတြမွာသာ အေရးေပၚ တားေဆးကို ခဏခဏေသာက္ေနၾကတယ္။ သုေတသန လုပ္လို႔လဲ မရဘူး။ ဆရာ့ဆီကို ေမးၾကတာ အေရအတြက္ အေတာ္ၾကီး မ်ားတယ္။

လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တယ္။ ေမြးလမ္းကေန ဆင္းတာက အျမွဳတ္လိုေနမယ္။ ခပ္စိမ္းစိမ္း၊ ခပ္ဝါဝါ အေရာင္ရွိမယ္။ အနံ႔ရွိမယ္။ ယားမယ္။ နာမယ္။ ပူေလာင္မယ္။ ဆီးပူ၊ ဆီးေအာင့္ျဖစ္မယ္။ ရာသီလာ အျပီး ပိုဆိုးတယ္။ ပ်ိဳ႕အန္တတ္တယ္။ လိင္ဆက္ဆံဘက္ကိုပါ ေရာဂါ လကၡဏာျပေပမဲ့ တခါတည္း ေဆးကုရမယ္။

HIV ပိုးကို အဲလိုနည္းနဲ႔ကူးေအာင္လုပ္တာအတြက္ အစိုးရိမ္မၾကီးသင့္ပါ။ HIV ပိုးဟာ လူ႔ကိုယ္ခႏၶာထဲမွာသာ ေပ်ာ္တယ္။ ကိုယ္ထဲကေန အျပင္ေရာက္တာနဲ႔ ၾကာၾကာ မေနႏိုင္ပါ။ မိနစ္ေတြနဲ႔ နာရီေတြ အထိသာ ရွင္ႏိုင္တယ္။ မိနစ္ အနည္းငယ္လို႔ ေျပာရင္ မလြဲပါ။ ရက္အထိ မရွင္ပါ။ သူတို႔ရဲ႕ ေရာဂါရႏိုင္စြမ္းကလဲ ကိုယ္ထဲ ထြက္ေနရတာ ၾကာေလေလ နည္းလာေလေလ ျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ပူခ်ိန္ ၉၈.၆ ကိုသာႏွစ္သက္လို႔ ဒိထက္ေအးရာမွာ ၾကာၾကာ မရွင္ႏိုင္ပါ။

ပန္းငံုတာျဖတ္ျခင္းနဲ႔ HIV အေၾကာင္း သိသင့္တယ္။ ပန္းငံုတာျဖတ္ေပးရင္ လိင္တံပတ္ဝန္းက်င္မွာ ေနတတ္တဲ့ (ဗက္တီးရီးယား ကြန္ျမဴနတီ) ကို ေျပာင္းလဲေစတာမို႔ HIV ကို ကာကြယ္ရာ က်တယ္လို႔ ဆိုတာတယ္။ Translational Genomics Research Institute နဲ႔ Johns Hopkins University ေတြက သုေတသန လုပ္ထားတယ္။ “အေၾကာင္းနဲ႔ အက်ိဳး ဆက္စပ္မႈ ဆိုတာ ပန္းငံုတာ ျဖတ္ျခင္းနဲ႔ HIV မွာ သိသာတယ္တဲ့။ စမ္းသပ္တာကလဲ ပန္းငံုတာ ျဖတ္တာ အေလ့နဲျပီး၊ HIV အျဖစ္မ်ားလွတဲ့ ဆာဟာရ ေအာက္ပိုင္း ေနရာေတြမွာ။ သက္သာတာ ၄ဝ% ရွိတယ္။ ဆိုခ်င္တာက ပန္းငံုျဖတ္သူ ေယာက္်ားထဲမွာ ၁ဝဝ ဆို ၄ဝ က HIV အျဖစ္ နည္းတယ္။

HIV ေရာဂါ ရလာရင္ CD4 အေရအတြက္ က်ဆင္းတယ္။ ART ေဆးေပးျပီးေနာက္ နလံထမွာ တခါ ျပန္တက္လာတယ္။ CD4 နဲ႔ VL ဆက္စပ္ေနတာ ရွိသလို တခါတေလ အဲလို မဟုတ္တာလဲ ေတြ႔ေနရတယ္။ ၁ဝ% ေလာက္မွာ VL က်ေနေပမဲ့ CD4 မတက္ဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ CD4 တံု႔ျပန္မႈ မရွိတာနဲ႔ ေဆးကုတာ မထိေရာက္ဘူးလို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။ Viral load (VL) ဟာလဲ CD4 ေလာက္ေတာ့ မတိက်ပါ။

Sinecatechins (Veregen) သစ္ပင္က ထြက္တဲ့ေဆး ကိုယ္တိုင္ သံုးႏိုင္တယ္။ တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၁၆ ပါတ္ ၾကာႏိုင္တယ္။ ဗဂ်ိဳင္းနား၊ စအိုေနရာမွာလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ HIV ရွိေသူ၊ ေရယံုရွိေနသူေတြလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ အတူမေနခင္ ေဆးေၾကာျပစ္ရမယ္။ ကြန္ဒြမ္ကို အားနည္းေစႏိုင္တယ္။ ေဆးထိရာမွာ နီရဲျပီး ယားမယ္။ ပူေလာင္မယ္။