HIV ကို အမ်ားဆံုးေသြးကို စစ္တယ္။ HIV antibodies အင္တီေဘာ္ဒီကိုစမ္းတယ္။ ေပ်ာက္ေအာင္ ကုႏိုင္တဲ့ေဆး မရွိေသးပါ။ Antiretroviral ေဆးကေန ထိန္းထားႏိုင္တယ္။ ၁၂႕၉ သန္းက ART ေဆးရေနၾကတယ္။ ကေလးေတြ ေဆးရႏွဳန္းနည္းတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳထားျပီး ေဆး (၂ဝ) ရွိပါတယ္။
အမ်ိဳးသမီးၿပီးျခင္း (၂)
သုေတသနအဖြဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ ပါေမာကကၡ Barry Komisaruk ကေနေျပာတာက “ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ ဦးေႏွာက္ထဲကအစိတ္အပိုင္းေတြ အသက္ဝင္လာ၊ တိုးတက္လာတာေတြကို အာရံုစိုက္ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ အံ့ၾသစရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ အျပဳအမူေတြနဲ႔ အာရံုခံေတြ အမ်ားၾကီး အသက္ဝင္လာၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ သိတာ နည္းနည္းေလးရွိေသးတယ္။”
HIV ကူးစက္ေရာဂါ အဆင့္မ်ား
HIV ကူးစက္ခံထားရသူဟာ ေဆးကုသမႈ မခံယူေနဘူးဆိုရင္ တခ်ိန္မွာ ခုခံအားေတြက်ဆင္းရာကေန AIDS အဆင့္ ေရာက္လာပါမယ္။ သတင္းေကာင္းလဲပါးပါရေစ။ ART ေဆးနဲ႔ ကာကြယ္ထားလို႔ရပါတယ္။ သူကေန HIV ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ပံုတူပြါးမ်ားလာမွာကို တားေပးပါတယ္။ ကိုယ္ခႏၶာက ဆက္ျပီးသန္စြမ္းေနပါမယ္။ ဒါ့ျပင္ သူမ်ားကို ကူးစက္မွာကိုပါ တားႏိုင္ပါေသးတယ္။
HIV and Oral practice ပါးစပ္သံုးျပီး ဆက္ဆံတာနဲ႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ
San Francisco (ဆန္ဖရန္ဆစၥကို) မွာ ေဂးနဲ႔ ေဂးမဟုတ္တဲ့ ေယာက္်ား ၁၉၈ ေယာက္ကို ေလ့လာခဲ့တယ္။ (အိုရယ္လ္-ဆက္စ္) တႏွစ္ လုပ္ခဲ့တယ္လို႔ ေျပာၾကသူေတြ ျဖစ္တယ္။ ၃၉ ေယာက္ (၂ဝ%) ဟာ သူတို႔ရဲ႕ အေဖၚမွာ HIV positive ရွိတာကိုသိတယ္။ ၃၅ ေယာက္က (ကြန္ဒြမ္) မသံုးၾကဘူး။ ၁၆ ေယာက္က သုက္ရည္ကို မ်ိဳခ်တယ္။
သားအိမ္ဝကင္ဆာကာကြယ္ေဆး
မိန္းကေလးေတြ အခမဲ့ ကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အစိုးရ သေဘာထားကိုေတာ့ ေျပာျပဖို႔ လိုလာပါတယ္။ ၂ဝ၁၄ ေဖေဖၚဝါရီလ ၂၅ နဲ႔ ၂၆ ေန႔က HPV Vaccines ကာကြယ္ေဆးေတြရဲ႕ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြ အေၾကာင္း အစိုးရက ဦးစီးျပီး Public Hearing လူထုၾကားနာပြဲ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။
HIV Prevention ကာကြယ္ေဆး
ဘယ္ ART/ARV ေဆးမဆို ေသာက္ခါစမွာ ေခါင္းကိုက္၊ ေသြးဖိအားတက္၊ ေနမေကာင္းသလို ခံစားရတာေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဆးေသာက္တာ ၾကာရင္ေတာ့ ခံစားရတာေတြ သက္သာလာမယ္။ Truvada ေဆးေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အနီျပင္ထြက္၊ အစား ပ်က္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
Pap Smear သားအိမ္ကင္ဆာစမ္းသပ္နည္း
သားအိမ္ဝမွာ မူမမွန္တဲ့ (ဆဲလ္)ေတြ ျဖစ္ေန-မေန သိေအာင္ Pap smear (Pap test ) လုပ္ရတယ္။ ၁၉၂၈ ကတည္းက စေပၚတယ္။ (ပက္-စမီးယား) စမ္းသပ္နည္းဟာ အလြန္ေအာင္ျမင္တဲ့ စမ္းသပ္နည္းတခု ျဖစ္တယ္။ အစမ္းခံရတာ မနာဘူး။ ထံုေဆးသံုးပါတယ္။ သားအိမ္အဝကို ဂြမ္းစေလးနဲ႔သုတ္ယူတာသာ ျဖစ္တယ္။ မေကာင္းတာေလး နဲနဲေတြ႔တယ္လို႔ဆိုရင္ ေဆးထပ္စစ္ရမယ္။
Miscarriage သူ႔အလိုလို ကိုယ္ဝန္ပ်က္ျခင္း
ကိုယ္ဝန္ တခါပ်က္ဘူးသူ ၂၅% ထပ္ပ်က္ႏိုင္တယ္။ ထပ္ထပ္ပ်က္ေနသူ ၁% ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ သိသာျပီး၊ မဖ်က္ဘဲပ်က္တဲ့ ကိုယ္ဝန္ပ်က္မႈေပါင္းဟာ ကိုယ္ဝန္စုစုေပါင္းရဲ႕ ၁၅% ရွိတယ္။ အေမရိကားမွာ ၁ဝ-၂၅% ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ဘာလို႔လဲေျပာမရဘူး။ ကံတရားအားကိုးပါ။ အျပဳသေဘာေဆာင္ပါ။ ကိုယ္ဝန္ပ်က္တာ အမ်ားဆံုးက ပဌမ ၃ လပိုင္းမွာျဖစ္တယ္။ အေနအထိုင္ အစားအေသာက္ ဆင္ျခင္ပါ။ ကိုယ္ဝန္အပ္ပါ။
လိင္တူနဲ႔ HIV
၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္ထဲမွာ ၈၄% ရွိခဲ့တယ္။ မူးယစ္ေဆးထိုးလို႔ ကူးစက္သူက ၁၆% ရွိတယ္။ ၂ဝ၁ဝ မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ကူးစက္တာက ၂ဝ% ရွိတယ္။ ၂ဝ၁၁ မွာ ၂၃% ရွိတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ လိင္ႏွစ္မ်ိဳးသမားနဲ႔ အတူေနမိရင္ ေယာက္်ားေတြထက္ HIV ကူးစက္ခံရႏိုင္ေျခ ၂ ဆ မ်ားတယ္။ လိင္တူေယာက္်ားေတြက HIV ကူးစက္ဖို႔ အဆ ၂ဝ မ်ားတယ္။
HIV လမ္းၫႊန္ခ်က္သစ္
လက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ HIV ပိုး ရွိေနသူေပါင္း ၁ သိန္း၊ ၉ ေသာင္းနီးပါးရွိေနတယ္။ ART ေဆးလိုအပ္ေနသူက ၁ သိန္း၊ ၂ ေသာင္းေက်ာ္ ရွိေနတယ္လို႔ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန ထုတ္ျပန္ခ်က္က ဆိုတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ HIV/AIDS က်ဆင္း၊ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ပါေစ။
HIV new approach အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီကုသနည္းသစ္ အလားအလာရွိ
HIV ကုသနည္းသစ္ကို ပထမဆံုးလူနာေတြကိုစမ္းသပ္နည္း လုပ္ေနပါျပီ။ အလားအလာေကာင္းတယ္လို႔ ၈-၄-၂ဝ၁၅ ေန႔ထြက္ (လြန္ခဲ့တဲ့ ၄ နာရီက) ေဆးသုေတသနသတင္းက ဆိုပါတယ္။
Virginity loss အပ်ိဳရည္ပ်က္ျခင္း အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ား
အမ်ိဳးသမီး အမ်ားစုဟာ ေယာက္်ားနဲ႔ ပဌမဆံုး လိင္ဆက္ဆံရင္ အပ်ိဳေမွးေပါက္သြားလို႔ ေသြးထြက္မယ္၊ ၁-၃ ရက္အထိ နည္းနည္းထြက္မယ္။ မ-အဂၤါ ဖူးေရာင္ေနမယ္၊ ၁-၃ ရက္ၾကာ နာေနမယ္။ ၃ ရက္ထက္ ပိုၾကာေနရင္၊ ေသြးဆင္းတာလဲ မ်ားမယ္ဆိုရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။

Follow me on: