“ေအအာရ္တီေဆး မေသာက္ရေသးတဲ့ လူနာ ၇၀,၀၀၀ ေက်ာ္ ေလာက္ရွိေနပါေသးတယ္” ဟု ၎ကေျပာသည္။ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာန၏ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ စာရင္းအရ ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ အိပ္ခ်္အုိင္ဗီ ပုိးရွိလူနာ ၅၀,၀၀၀ ေက်ာ္ သည္ ေအအာရ္တီေဆး ကုသမႈကုိ လက္ခံရရွိၿပီး ထုိအထဲမွ ၅,၀၀၀ ေက်ာ္သည္ ငါးႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္ မ်ားျဖစ္ကာ ၇၀၀ ေက်ာ္သည္ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ မိခင္မ်ား ျဖစ္သည္။ နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္အဖြဲ႕၏ အႀကီးအကဲ Mr.Peter Paul De Groote က အိပ္ခ်္အုိင္ဗီ ေရာဂါ ေ၀ဒနာသည္ အမ်ားစုမွာ ေဆး၀ါးေထာက္ပံ့မႈ ရရန္ လုိအပ္လ်က္ ရွိေနေသးေၾကာင္း ေထာက္ခံ ေျပာၾကားသည္။

အခ်ဳိ႕ေသာ HIV ဗုိင္းရပ္စ္ျဖင့္ အသက္ရွင္ေနသူ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ လူသိမည္ကို ရွက္ေၾကာက္စိတ္ျဖင့္ မိသားစု အတြင္း၌သာ လွ်ဳိ႕၀ွက္ ေနထုိင္ျခင္းေၾကာင့္ ေဆးရရွိရန္ အခက္အခဲရွိၿပီး အခ်ိန္မီ ေဆးမကုသႏိုင္သျဖင့္ အသက္ ဆံုးပါးႏိုင္သျဖင့္ ႏိုင္ငံအႏွံ႔တြင္ ျဖန္႔က်က္ထားသည့္ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးမ်ား ကြန္ရက္ အဖြဲ႕၀င္မ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ရန္ သူက အႀကံေပးျခင္း ျဖစ္သည္ဟုလည္း ရွင္းျပသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ Care and Support Working Group အဖြဲ႕ဝင္ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ကုလသမဂၢ အဖြဲ႕ အစည္း၊ ကမာၻ႔က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ႏွင့္ အမ်ဳိးသား ခုခံအား က်ဆင္းမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး စီမံခ်က္တို႔က HIV/AIDS ႏွင့္ ေနထိုင္ သူမ်ား အတြက္ ART ေဆးဝါးမ်ား ပံ့ပိုး ကူညီလ်က္ ရွိသည္။

WHO ၏ လမ္းညႊန္ခ်က္ကို လာမည့္ ၃ ႏွစ္အတြင္း အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏိုင္ရန္အတြက္ HIV ပိုး စစ္ေဆးမႈ လုပ္ငန္းကို ႏုိင္ငံအႏွ႔ံ အဆင္ေျပ လြယ္ကူစြာ လူတိုင္းလုပ္ႏိုင္ရန္ အစိုးရက စီစဥ္ေပးသင့္ေၾကာင္း၊ အရည္ အေသြး ျပည့္မီေသာ က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မႈမ်ား ရရွိႏိုင္ရန္ HIV/ AIDS ဆိုင္ရာ ဥပေဒႏွင့္ မူ၀ါဒမ်ား ခ်မွတ္ေပးရန္လည္း လိုအပ္ေၾကာင္း ဦးမ်ိဳးသန္႔ေအာင္က အႀကံျပဳ ေျပာၾကားသည္။

ဒီ ART ကုထံုးေျပာင္းလဲမႈက ကေလးငယ္ေတြ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါး ထိုးသြင္း သံုးစြဲသူေတြ၊ လိင္တူျခင္း ခ်စ္သူ အမ်ိဳးသား/ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ လိင္လုပ္သားေတြ အတြက္ေတာ့ ဥပေဒေရးရာ၊ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ ကိစၥေတြက သူတို႔ကို ART ေဆး ရႏိုင္မႈ အခြင့္အလမ္း နည္းပါးေစတယ္ေလ။ ေဆးေသာက္လက္စ တစ္၀က္တစ္ပ်က္နဲ႔ ကုထံုး မျပီးေျမာက္တဲ့ လူေတြ အတြက္လည္း စိန္ေခၚမႈေလးေတြ ရွိေနတယ္ အဘ။

WHO ရဲ့ လမ္းညႊန္ခ်က္ ထဲမွာေတာ့ HIV ပိုး ရိွသူေတြ အေနနဲ႔ ေရာဂါႏုတုန္း ေဆးစေသာက္တာက ပိုထိေရာက္နိုင္ျပီး လာမယ့္ ၂၀၂၅ ခုမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါ သည္ေပါင္း သံုးသန္း အသက္ကယ္ နိုင္မယ္လို႔ ေျပာထား ပါတယ္။ ေဆး သံုးမ်ိဳးစပ္ တလံုးထဲကို HIV ပိုး ရိွသူေတြကို သူတို႔ ခုခံမႈ အားေကာင္းေနတဲ့ အခိ်န္မွာ တိုက္ေၾကြးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအစီ အစဥ္ကို အယ္ဂီ်းယား အာဂ်င္တီးနားနဲ႔ ဘရာဇီးတို႔မွာ စသံုးေနပါတယ္။

AIDS, TB နဲ႔ ငွက္ဖ်ား တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ေနတဲ့ Global Fund နဲ႔ Doctors Without Borders အဖြဲကေန ၂၁ ႏိုင္ငံက လူနာေပါင္း ၂၈၆ဝဝဝ ကို ေဆးကုေပးေနတဲ့ အဖြဲ႔ေတြက ၾကိဳဆို လိုက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Health GAP အဖြဲ႔ကေတာ့ ေငြလွဴ သူေတြနဲ႔ ေဆးထုတ္သူေတြကို ဆက္ျပီး ေဝဖန္ လိုက္ပါတယ္။ ဒါဟာ အနိမ့္ဆံုးနဲ႔ အနည္း ဆံုးကိုသာ လုပ္ေပးရာ က်တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

“သာမန္အားျဖင့္ေတာ့ INGO ေတြက ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ပဲ ရတယ္။ အမ်ဳိးသား AIDS စီမံခ်က္နဲ႔ သူနဲ႔ တြဲဖက္လုပ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ၄၀ ရာခိုင္ႏႈန္းရတယ္” ဟု ၎က ထပ္ေလာင္းေျပာၾကားသည္။ ေထာက္ပံ့မႈမ်ားေပၚ မူတည္ကာ ေရွ႕ဆက္ ေဆာင္႐ြက္သြားမည့္ စီမံခ်က္ မ်ားအတြက္ လာမည့္ တစ္ပတ္အတြင္း အစည္းအေဝး ျပဳလုပ္ကာ လုပ္ငန္း ေဆာင္႐ြက္ ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္သြားရန္ရွိေၾကာင္း ေဒါက္တာျမင့္ေရႊက ဆိုသည္။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးက ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ ျဖစ္တာပါ။ ေဆးယဥ္ပါးတာက ေဆးကို တစ္ပတ္ေသာက္လိုက္ ၾကားထဲမွာ မေသာက္ပဲေနလိုက္။ ေနာက္ တစ္ပတ္ ျပန္ေသာက္လိုက္ ျပန္ျဖတ္ ထားလုိက္ လုပ္ရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မိတ္ေဆြက အခု ပုံမွန္ ေသာက္ေနတဲ့ အတြက္ ေဆးယဥ္ပါးမႈ အတြက္ စိတ္မပူပါနဲ႔။ ေဘးထြက္ ဆုိးက်ိဳးကေတာ့ ေဆးေသာက္ျပီး ႏွစ္ အေတာ္ၾကာမွ သိရပါတယ္။ ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ေတာ့ ၇က္ပိုင္း အတြင္း သိသာပါတယ္။

HIV/AIDS ကူးစက္ခံထားရျခင္း ရွိ-မရွိ စစ္ေဆးမႈ မျပဳလုပ္ရေသးသူမ်ား က်န္ရွိ ေသးေၾကာင္း သိရသည္။ “မဟာခ်ိဳင္ ခရုိင္တြင္ တရား၀င္ ျမန္မာလုပ္သား သံုးသိန္းခန္႔ ရွိၿပီး ေဆးရံု (၂) ရံုက ေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ား ေပးေန ပါတယ္”။ ျမန္မာ လုပ္သားမ်ားတြင္ HIV/AIDS ေရာဂါေတြ႔ရွိမႈ မ်ားျပား လာရျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဦးေအာင္မင္းက သံုးသပ္ေျပာၾကား ခဲ့သည္။

စစ္ကိုင္းတိုင္း ေဒသႀကီး ကေလးၿမိဳ႕နယ္ အတြင္းရွိ HIV ေဝဒနာရွင္ မ်ားအတြက္ ART ေဆး တိုးေပး သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ကေလးၿမိဳ႕၊ ျပည္သူ႔ ေဆးရံုဝင္း အတြင္းရွိ ခုခံက်/ကာလသား ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး အဖြဲ႔ထံမွ သိရသည္။

HIV ခံစားေနရသည့္ အသက္ (၃၁) ႏွစ္ရိွ ဦးေနာ္ဆမ္ (Salang Naw Sam) သည္လည္း သူ၏ သားဦးျဖစ္သည့္ (၇) လသား ကေလးငယ္မွာ ခုထက္ထိ က်န္းက်န္းမာမာ ရိွေနေသးေသာေၾကာင့္ ဆက္လက္ အသက္ဆက္ႏိုင္ရန္ အတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ား ခိုင္မာေန ဆဲျဖစ္သည္။