ဆက္ေျပာေသးတာက HIV ပိုး ဝင္ထားရာကေန AIDS ေရာဂါျဖစ္လာဘို႔ ၁ဝ ႏွစ္ၾကာမယ္လို႔ လြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္တံုးက ထင္ထားခဲ့ ပါတယ္တဲ့။ အခုေတြ႔ရွိခ်က္အရဆိုရင္ ၁၂႕၅ ႏွစ္ ၾကာပါလိမ့္မယ္။

ယမန္ေန႔က က်ေရာက္တဲ့ (THE WORLD AIDS DAY’S) ေန ့အထိမ္းအမွတ္ ပြဲကုိ အမ်ိဳးသားဒီမုိကေရစီ အဖြဲ ့ခ်ဳပ္၊ Hiv/Aids prevention and care center ကေန ရန္ကုန္ျမိဳ႕၊ က်ိဳကၠစံလမ္းေပၚရွိ အမ်ိဳးသားဒီမုိ ကေရစီအဖြဲ ့ခ်ဳပ္ ရုံးခန္းမွာ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

“ဘဝတူေတြကို က်မေျပာခ်င္တာကေတာ့ အမ်ိဳးသမီး Sex Worker ေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လို အေျခအေနျဖစ္ျဖစ္ ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ပိုက္ဆံ ဘယ္ေလာက္ေပးေပး ကြန္ဒံုးမသံုးရင္ လက္မခံပါနဲ႔။ ခ်စ္သူရည္းစားဆိုလည္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ အခမဲ့ ကူညီေပးေနတဲ့ စင္တာေတြကို ဆက္သြယ္ၿပီး ေသြးစစ္ပါ။ HIV မရွိလည္း ၃ လတႀကိမ္စစ္ပါ။ HIV ရွိခဲ့ရင္ လည္း စိတ္ဓာတ္က်စရာမလိုဘဲ ART ေဆးေသာက္ ၿပီး ဘဝကို အေကာင္းဆံုးရင္ဆိုင္ပါလို႔ သတင္း စကားပါးလိုက္ခ်င္ပါတယ္” ဟု ဆိုပါသည္။

၅ လအၾကာမွာ စစ္ရင္ HIV ပိုးအတြက္ အေျဖမွန္ရႏိုင္ပါတယ္။ ေျခေထာက္က အဖုေတြက HIV နဲ႔ သိပ္မဆိုင္ပါဘူး။ သာမန္ အေရျပားေရာဂါ လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ပထမ တစ္ခါ Non-reactive လို႔ အေျဖထြက္ထားတဲ့ အတြက္ စိတ္မပူပါနဲ႔ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကာလသားကို ေသြးစစ္ဖို႔ ေမ့တတ္တဲ့ အတြက္ HIV ေသြးစစ္ရင္ တြဲျပီး စစ္ပါ။

နာတာရွည္၊ ျပန္ျပင္မရအထိ ျဖစ္မယ္။ Tubal infertility ကေလးမရတာ ၁၁% မွာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ Ectopic pregnancy သားအိမ္ျပင္ပ သေႏၶတည္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Premature delivery အခ်ိန္ေစာ ေမြးတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အေရျပား၊ အဆစ္၊ မ်က္စိေတြကို ျဖစ္တာ နည္းတယ္။ HIV ပိုးနဲ႔ ထိစပ္မႈရွိရင္ ကူးလာႏိုင္ေျခ ပိုမ်ားတယ္။ တျခား STD ေရာဂါေတြနဲ႔လဲ တြဲျဖစ္ေနႏိုင္တယ္။ ေဆး မကုဘဲေနရင္ ျမံဳေနမယ္။ ျပန္ျဖစ္မယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗီေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံေနရတဲ့ မိဘမဲ့ကေလးငယ္ ၁၁၄ ေယာက္ကို ေစာင့္ေရွာက္ေနတဲ့ သုခရိပ္ၿမံဳ လူငယ္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး ပရဟိတေဂဟာက စိတ္ဓာတ္ျမွင့္တင္ေရး အတြက္ အလႉရွင္ေတြ၊ ဂီတအႏုပညာရွင္ေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ႏိုဝင္ဘာ ၂၆ ရက္ေန႔က ကန္ေတာ္ႀကီးမွာ ေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲတစ္ခု ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

HIV ဗိုင္းရပ္စ္မွာ လူ၏ခႏၶာကိုယ္ထဲသို႔ ၀င္ေရာက္သြားၿပီး လွ်င္ CD4 ခုခံအားစနစ္ဆဲလ္မ်ား အတြင္း ေနထိုင္ၿပီး CD4 ဆဲလ္မ်ား အား ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲၿပီး ဗိုင္းရပ္စ္ ထုတ္ေပးေသာစက္႐ံုအျဖစ္ ေျပာင္းလဲ ပစ္လိုက္ေလသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ HIV ကူးစက္ခံထားရသူမ်ားထဲတြင္ ၁% ထက္နည္းေသာသူမ်ားသည္ ဗိုင္းရပ္စ္ျပန္႔ပြားမႈအား ထိန္းခ်ဳပ္ကာ ေသြးထဲ၌ ဗိုင္းရပ္စ္အားမေတြ႕ႏိုင္ ေလာက္သည္အထိ ထိန္းထားႏိုင္ ေလသည္။

ကိုတိုးတိုး အေနနဲ႔ ရန္ကုန္တက္လာၿပီး HIV ပိုးအတြက္ ေဆးရရွိဖို႔ စီစဥ္တဲ့ အခ်ိန္တုန္းကလည္း မိသားစု ေတြရဲ႕ တံု႔ျပန္မႈက ေရာဂါခံစားရလို႔ စိတ္အားငယ္ရ တာထက္ ပိုဆိုးတယ္ လို႔ သူ ခံစားခဲ့ရပံုကို ေျပာျပတယ္။ ART ေဆးရဖို႔ မိသားစုတဦးဦးရဲ႕ ေထာက္ခံခ်က္ရွိမွ ရတာေၾကာင့္ အိမ္ကို အေၾကာင္းၾကားတဲ့ အခါမွာ သူ႔ကို မိသားစု ကေန ပစ္ပယ္လိုက္တာထက္၊ သူ႔ေၾကာင့္ မိသားစုဝင္ေတြ အရွက္ရတယ္ ဆိုၿပီး ေျပာဆိုခံခဲ့ ရတဲ့အတြက္ သတ္ေသမလို႔ အထိ စဥ္းစားခဲ့ေသးတယ္ လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္း HIV ကူးစက္ခံထားရၿပီး စစ္ေဆးသိရွိျခင္း မရွိေသးသည့္ လိင္တူ ဆက္ဆံသူ အမ်ဳိးသား ၇,၀၀၀ ေက်ာ္ရွိမည္ဟု ခန္႔မွန္းၿပီး ယင္းႏွစ္အတြင္း အမ်ဳိးသား ၂,၈၀၀ ဦးခန္႔ ထပ္မံ၍ HIV ကူးစက္ခံခဲ့ရသည္ဟု ခန္႔မွန္းထားသည္။ ဆရာ၀န္မ်ားက အကာအကြယ္ျဖင့္ လိင္ဆက္ဆံၾကရန္၊ လိင္ဆက္ဆံဖက္ အေရအတြက္ ေလွ်ာ့ခ်ရန္၊ လိင္တူဆက္ဆံသူ အမ်ဳိးသားမ်ား အနည္းဆုံး ႏွစ္စဥ္စစ္ေဆးမႈ ခံယူၾကရန္ ၫႊန္ၾကားထားေၾကာင္း သိရသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗီပိုးကို နည္းလမ္းသံုး မ်ိဳးႏွင့္ ကူးစက္ခံ ရႏိုင္ပါသည္။ မသန္႔ ရွင္းေသာ ေဆးထိုးအပ္ သံုးၿပီး ေသြးသြင္းျခင္း၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီပိုး ကူးစက္ခံ ထားသူ ႏွင့္ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ ဆံျခင္း၊ ပိုးရိွသည့္ မိခင္မွ တစ္ဆင့္ ကေလး ေမြးခ်ိန္ ႏွင့္ ႏို႔ခ်ိဳ တိုက္ေကြၽးျခင္းမွ ကူးစက္ ခံရႏိုင္သည္္။ ေဆးပညာရွင္ မ်ား၏ အဆိုအရ ဦးတည္ အုပ္ စု မ်ားျဖစ္ေသာ မူးယစ္ေဆး ထိုးသြင္းသူ၊ အမ်ိဳးသမီး လိင္ အလုပ္သမ ႏွင့္ အမ်ိဳးသားခ်င္း လိင္ ဆက္ဆံသူမ်ား ျဖစ္သည္ဟု ဆိုပါသည္။

၂ဝ၁၂ အကုန္မွာ လူေပါင္း ၃၅.၃ သန္းမွာ HIV ပိုးရွိေနၾကတယ္။ ၂.၁ သန္းက လူငယ္လူရြယ္ေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ၉.၇ သန္းဟာ ဆင္းရဲ (သို႔) မဖြံ႔ျဖိဳးတဲ့ေဒသေတြကျဖစ္ၾကျပီး antiretroviral therapy (ART) ေဆးရေနၾကတယ္။ အမွန္က ၁၉ သန္းေလာက္က ေဆးရေနသင့္ေပမဲ့ ေဆးမရၾကေသးဘူး။ ART ေဆးေၾကာင့္ HIV-positive ပိုးရွိေနသူေတြ အသက္ ပိုရွည္လာၾကတယ္။ ဒါ့ျပင္ သူတို႔ကေန ကူးစက္မွာကိုလဲ သက္သာေစတယ္။ ART ေဆးေတြဆိုတာ ေဆး ၃ မ်ိဳးပါမယ္။ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ပိုပါတယ္။

HIV ပိုးဟာ လူ႔ကိုကေနအျပင္ေရာက္ရင္ ၾကာၾကာမရွိပါ။ မိနစ္ေတြနဲ႔ နာရီေတြအထိသာ ရွင္ႏိုင္တယ္။ မိနစ္ အနည္းငယ္လို႔ ေျပာရင္ မလြဲပါ။ ရက္အထိမရွင္ပါ။ သူတု႔ရဲ႕ ေရာဂါရႏိုင္စြမ္းကလဲ ကိုယ္ထဲထြာက္ေနရတာ ၾကာေလေလ နည္းလာေလေလျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ပုခ်ိန္ ၉၈.၆ ကိုသာႏွစ္သက္လို႔ ဒိထက္ေအးရာမွာ ၾကာၾကာ မရွင္တာျဖစ္တယ္။