၂၀၁၃ ခုႏွစ္အထိ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ HIV ျဖင့္ေနထိုင္သူ ပွ်မ္းမွ် ၁သိန္းရွစ္ေထာင့္ငါးရာခန္႔ ရွိေနၿပီး ART ကုထံုးျဖင့္ ကုသရန္လိုအပ္သူ ၁ သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ ရွိကာ ၎တို႔အထဲမွ ၅၄ ရာခိုင္ႏႈန္းကိုသာ ART ကုထံုးျဖင့္ ေဆးဝါးေထာက္ပံ့ေပးႏုိင္ေသးသည္ဟု အမ်ဳိးသား ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး (NAP 2013) အစီရင္ခံစာအား ကိုးကား၍ UNAIDS အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

UNAIDS နဲ ့ Internews (Europe) တို႔ ပူးေပါင္းၿပီး HIV/AIDS အသိနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ရက္တိုသင္တန္းကို ျပည္တြင္းရွိ ႐ုပ္သံ၊ ေရဒီယို သတင္းဌာနေတြ အပါအ၀င္ သတင္းမီဒီယာ အားလုံးနဲ႔ ဇာတ္ၫႊန္းေရး ဆရာေတြကို ဒီကေန႔ ႏို၀င္ဘာ (၁၃) ရက္ကေန (၁၅) ရက္အထိ သင္ၾကား ေပးမွာျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

HIV/AIDS ေရာဂါနဲ႔ပတ္သက္ရင္ ျမန္မာ သတင္းမီဒီယာေတြ ေရးသားထုတ္လႊင့္ရာမွာ အမွားအယြင္း နည္းႏိုင္ဖို႔၊ ေဝဒနာရွင္ေတြကို ထုတ္ေဖာ္ေရးသားရာမွာ လိုက္နာရမယ့္ စည္းကမ္းေတြ၊ အသံုးအႏႈန္းေတြကို သိဖို႔ UNAIDS နဲ႔ Internews တို႔ ပူးေပါင္းၿပီး အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲကို ႏိုဝင္ဘာ ၁၂ ရက္ေန႔က ရန္ကုန္မွာ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

လာမည့္ ၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္တြင္ HIV ပိုးရွိသူ တစ္သိန္းေက်ာ္ကို ART ကုထံုး ျဖင့္ ကုသေပးႏုိင္ မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေရာဂါ ႏွိမ္နင္းေရး ဌာနမွ သိရသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ART ကုထံုးျဖင့္ ကုသရန္ လုိအပ္သူ တစ္သိန္း ႏွစ္ ေသာင္း ဝန္းက်င္ ရွိၿပီး ယင္းတို႔ အနက္ ငါးေသာင္း ရွစ္ေထာင္ခန္႔ကို ေဆးဝါး မ်ား ေထာက္ ပံ့ေပးႏုိင္ခဲ့ ရာမွ ယခုႏွစ္ ကုန္တြင္ ခုနစ္ေသာင္း ငါးေထာင္ထိ တိုး တက္ ကုသေပးႏုိင္ၿပီ ျဖစ္သည္။

HIV ပညာေပးအခမဲ့ ေဖ်ာ္ေျဖပြဲတစ္ခုအျဖစ္ Red Ribbon Hours Youth Concent 2014 World AIDS Day ကို ယခုလ (၂၈) ရက္ေန႔ အမ်ဳိးသား ကဇာတ္႐ုံမွာ ျပဳလုပ္သြားမယ္လုိ႔ ႏို၀င္ဘာ (၁၀) ရက္ေန႔က ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆရာ၀န္မ်ားအသင္းမွာ ျပဳလုပ္တဲ့ အႀကိဳစာနယ္ဇင္း ရွင္းလင္းပြဲက သိရပါတယ္။

ဒီေရာဂါစၿပီးေတာ့ လူအေျပာမ်ားတဲ့ ကာလေတြမွာ အရွိန္အဟုန္နဲ႔ဝိုင္းဝန္းႏိုင္ ၾကတုန္းက အစ္ကိုတို႔ အႏုပညာရွင္ေတြ လည္း ပညာေပးဇာတ္လမ္းေတြ ႐ိုက္ၾက တယ္။ ခုထိလည္း ပညာေပးတဲ့ ဇာတ္ဝင္ ခန္း ျပကြက္ေတြ ထည့္သြင္း ႐ိုက္ကူးေန တုန္းပါပဲ။ အရင္တုန္းကလို အရွိန္အဟုန္နဲ႔ လႈပ္ရွားမႈကေတာ့ နည္းသြားတာေပါ့။ ဒါ ေပမဲ့ ကမၻာ့ AIDS ေန႔ကေတာ့ သက္ဆုိင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ေဆာင္ရြက္မႈေတြေတာ့ ရွိပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ HIV ေရာဂါပိုးရွိေနေသာ လူနာဦးေရ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ခန္႔ကို ေဆးဝါးကုသမႈမ်ား တိုးျမွင့္ေပးသြားရန္ ရည္ရြယ္ထားသည္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္က စစ္တမ္းေကာက္ယူမႈမ်ားအရ တစ္ႏွစ္လွ်င္ လူေပါင္း ခုႏွွစ္ေထာင္ခန္႔ HIV ပိုး ကူးစက ခံေနရေၾကာင္း သိရွိရသည္။

၅ လ အၾကာမွာစစ္ရင္ HIV ပိုးအတြက္ အေျဖမွန္ရႏိုင္ပါတယ္။ ေျခေထာက္က အဖုေတြက HIV နဲ႔ သိပ္မဆိုင္ပါဘူး။ သာမန္ အေရျပားေရာဂါလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ပထမတစ္ခါ Non-reactive လို႔ အေျဖထြက္ထားတဲ့ အတြက္စိတ္မပူပါနဲ႔ မ်ားေသာအားျဖင္႔ ကာလသားကို ေသြးစစ္ဖို႔ ေမ့တတ္တဲ့အတြက္ HIV ေသြးစစ္ရင္ တြဲျပီး စစ္ပါ။

HIV ေရာဂါပိုးရွိသူေတြရဲ႕ အခြင့္အေရး၊ ေရာဂါပိုးရွိသူေတြ ေနထိုင္ရမယ့္လူမႈဘဝနဲ႔ စိန္ေခၚမႈေတြကို ဘယ္လိုရင္ဆိုင္ေက်ာ္ျဖတ္မလဲဆိုတဲ့အေၾကာင္းေတြကို ဆရာဝန္ေတြက ရွင္းလင္းေဆြးေႏြးသလို HIV ေရာဂါပိုးရွိသူေတြရဲ႕ အခန္းက႑နဲ႔ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို ျမွင့္တင္ေပးဖို႔ အဓိကရည္ရြယ္က်င္းပတာလို႔ ဦးမ်ဳိးသန္႔ေအာင္က ေျပာပါတယ္။

HIV ေရာဂါပိုးရွိၿပီး ေနစရာမရွိ ျဖစ္ေနတဲ့ သူေတြေရာ၊ ရန္ကုန္မွာ ေဆးလာကုရင္း ယာယီတည္းခိုဖို႔ အတြက္ပါ ဒီတည္းခိုေဆာင္ေလးကို ရည္ရြယ္ဖြင့္လွစ္ထားတာပါ။ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္မွာ ဆည္းဆာေရာင္ျခည္ တည္းခိုေဆာင္ကို ဦးေက်ာ္ႏိုင္က စတင္ထူေထာင္ခဲ့ၿပီး ေဝဒနာရွင္ေတြရဲ႕ က်န္းမာေရး၊ ေနထိုင္ေရးေတြနဲ႔ ခ်က္ျပဳတ္စားေသာက္ဖို႔အတြက္ အလႉခံၿပီး ကူညီပံ့ပိုးမယ္ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ စတင္ခဲ့တာျဖစ္တယ္လို႔ တာဝန္ခံ ဦးေအာင္မ်ဳိးဝင္းက ရွင္းျပပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘာသာေပါင္းစံု ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရး အဖြဲ႕ (HIV/AIDS) Myanmar Interfaith Network on AIDS (MINA) အဖြဲ႕မွ မြန္ေဒသ MINA အဖြဲ႕ဖြဲ႕စည္းေရး အခမ္းအနားကို ေအာက္တိုဘာ ၂၅ ရက္ နံနက္တြင္ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕ရွိ မြန္ျပည္နယ္ ၾကက္ေျခနီ ႀကီးၾကပ္ေရးေကာ္ မတီ ႐ံုးခန္း၌ က်င္းပေၾကာင္း သိရသည္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ‘တက္ဆပ္စ္’ ျပည္နယ္၊ ‘ဒါးလပ္စ္’ မွာ HIV ပိုးရွိသူ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ အဖမ္းခံလိုက္ရတယ္။ အသက္ ၂၅ ႏွစ္ရွိတဲ့ ‘ဒိုင္းမြန္း ေလာရင့္စ္’ ေခၚတဲ့အမ်ိဳးသမီးက ‘ေဝါလ္-မတ္’ ဆိုင္က ေအးခဲထားတဲ့ ၁၁ ေဒၚလာတန္ အစားအေသာက္ကို မသိေအာင္ယူဘို႔ၾကိဳးစာတဲ့အခါ ဆိုင္ဝန္ထမ္းနဲ႔ စကားမ်ားပါတယ္။ ရန္ျဖစ္တဲ့ ဆိုင္ဝန္ထမ္းကို သူမက HIV ပိုးပါေနတဲ့ေသြးနဲ႔ ကူးစက္ေအာင္လုပ္ျပီး ရန္ျပဳဘို႔ၾကိဳးစားပါေတာ့တယ္။ ကုပ္ျခစ္ခံရတဲ့ မ်က္ႏွာဘယ္ဘက္ျခမ္းက ဒဏ္ရာကို ေဆးကုသမႈခံယူရပါတယ္။ ကူးစက္မဲ့ပံုေတာမရပါ။