ေတာင္ဒဂံုနဲ႔ ေျမာက္ဒဂံုရွိ HIV/AIDS ေစာင့္ေရွာက္ေရးေဂဟာမ်ားမွာ ၂၀၁၀ ကာလက အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီေ၀ဒနာရွင္ ၈၀ ေက်ာ္ရွိခဲ့ရာမွ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ အိတ္ခ်္အုိင္ဗီြေ၀ဒနာရွင္ ၂၅၀ ေက်ာ္တိုးျမင့္လာတဲ့ အတြက္ ေနေရးထိုင္ေရး အခက္အခဲ ရွိတယ္လုိ႔ ေဂဟာ တည္ ေထာင္သူ ေဒၚျဖဴျဖဴသင္းက ဆုိပါတယ္။

ေဒသေပါင္း (၁၈၃) ေဒသနဲ႔ မိုင္ေပါင္း (၅၈၀၀) ေက်ာ္၊ ေက်ာ္ျဖတ္လာၿပီးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ မူလ ရည္ရြယ္ထားတုန္းက ထက္၊ ခရီးမိုင္နဲ႔ ေဒသမ်ား ပိုမ်ား သြားၿပီး၊ ခရီးစဥ္အၿပီးမွာေတာ့ အားလုံးေပါင္း ေဒသ (၂၆၀) နဲ႔ မိုင္ေပါင္း (၆၀၀၀) ေလာက္ ျဖစ္သြားမွာပါ။ က်ိဳင္းတုံမွာ ရွိေနတဲ့ လူမႈေရးအသင္းအဖြဲ႕မ်ား၊ ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ား၊ HIV+ ေဝဒနာရွင္မ်ား၊ ျပည္သူမ်ားနဲ႔လည္း ရင္းႏွီးပြင့္လင္းစြာ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

AIDS ေရာဂါ ကူးစက္ျပန္႔ပြားပံုကေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ရွိေနသူရဲ႕ ေသြး၊ သုက္ရည္နဲ႔ ေယာနိမွ အရည္ဟာ အျခားေသာ သူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ေသြး၊ ဒါမွမဟုတ္ mucus membrane လုိ႔ေခၚတဲ့ အေျမႇးပါးကေလးမ်ား (ဥပမာ ပါးစပ္၊ ခံတြင္း၊ အစာျပြန္မွ အစ၊ စအို အိ အစာလမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ စသည္တို႔) နဲ႔ ထိေတြ႕စပ္ယွက္မႈ ရွိရင္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ဝင္သြားၿပီး ကူးစက္ႏုိင္ပါတယ္။

ကုသမႈအေန နဲ႔ကေတာ့ မိခင္ကေန ကေလးကို HIV ပိုး ကူးစက္မႈ ကာကြယ္တဲ့ စီမံခ်က္ ဆိုတာ ရွိတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္တိုင္းကို ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြး ပညာေပး တယ္။ HIV ပိုးစစ္ ေဆးတယ္။ ပိုးရွိရင္ ကိုယ္ဝန္ ၁၄ ပတ္ ကစၿပီး ART ေဆးေကြၽးတယ္။ ကိုယ္ ဝန္ေဆာင္ မိခင္က တစ္သက္လံုး ေသာက္ ဖို႔ လိုတယ္ ဆိုရင္လည္း သူ႔ လိုအပ္ခ်က္ အရ ဆက္ေပးတယ္ေပါ့။ ေမြးလာတဲ့ ကေလးမွာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ႏႈန္း မရွိ ေတာ့ဘူးေပါ့။ ရည္ရြယ္ခ်က္ ကေတာ့ ေမြးလာတဲ့ ကေလးတိုင္းကို HIV ပိုး ကင္းေအာင္ လုပ္ဖို႔အတြက္ ကာကြယ္ ေရးကို လုပ္တာေပါ့။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ HIV ကူးစက္ခံေနရသူမ်ားရဲ႕ (၅၀) ရာခုိင္ႏႈန္းသာ ART ေဆးရရွိဖို႔ သာျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ HIV ႏွင့္ ေနထုိင္သူမ်ား အသင္းအေနနဲ႔ တုိင္းနဲ႔ျပည္နယ္ (၁၄) ခုမွာ အဖြဲ႔ (၁၅၉) ဖြဲ႔နဲ႔ အဖြဲ႔၀င္ (၉၀၀၀) ေက်ာ္ရွိတယ္လုိ႔ သိရၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ HIV ကူးစက္ခံေနရသူ တစ္သိန္းခြဲေက်ာ္ ရွိတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

“ဒီပါတီပဲြက အရမ္းကို မိုက္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔လို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေပ်ာ္ပါးခ်င္တဲ့ လူငယ္ေတြ အတြက္ အလြတ္ေပ်ာ္လို႔ရတဲ့ပြဲျဖစ္သလို ပြဲရဲ႕ အက်ိဳးအျမတ္ကိုလည္း HIV/AIDS ေဝဒနာရွင္ေတြကို ျပန္လွဴဒါန္းမွာဆုိေတာ့ ကုသိုလ္လည္းရတဲ့ ပြဲလို႔ဆုိႏိုင္ပါတယ္။ ဒီမွာ ကျပေဖ်ာ္ေျဖတဲ့ Sexy အကေတြ ကို အႏုပညာေဖ်ာ္ေျဖမႈတခုလို႔ပဲ ျမင္ေစခ်င္ပါတယ္။ Sexy ကို Sex ကိစၥနဲ႔ ေရာေထြးၿပီး မျမင္ေစ ခ်င္ဘူး။

ကေလးေတြမွာ HIV ေရာဂါ ပိုးဝင္ၿပီး AIDS (ေခၚ) ကိုယ္ခံစြမ္းအားက်ေရာဂါ အဓိကျဖစ္ရတာက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္၊ ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြ ဆီကေနတဆင့္ ကူးႏိုင္တယ္လို႔ က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြက ေထာက္ျပေျပာဆိုၾကပါတယ္။ အျခား ဘယ္လိုနည္းေတြနဲ႔ ကူးဆက္ႏိုင္ပါေသးလဲ။

လူငယ္ေတြကုိ အေတြးေခၚ အယူ အဆေတြ ရင့္က်င့္သူေတြ ျဖစ္လာေအာင္ ပညာေပးမႈေတြ လုပ္ေပးႏိုင္မွသာ အဲဒီလို ပတ္၀န္းက်င္ေတြရဲ႕ ေကာင္းက်ဳိး၊ ဆိုးက်ဳိးေတြကုိ ခြဲျခား တတ္ၾကမွာပါ။ ခရီးသြား လုပ္ငန္းဖြံ႔ၿဖိဳးလာျခင္းနဲ႔အတူ ေကာင္းက်ဳိး ဆိုးက်ဳိး ေတြဟာလည္း ဒြန္တြဲေနတဲ့ အတြက္ မူးယစ္ေဆး အလြန္အကြ်ံ သုံးစြဲသူ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ ဘ၀ေတြ ပ်က္စီးသြားၾကသလို တခ်ဳိ႕ကလည္း HIV/AIDS ေတြ ျဖစ္သြားၾကတယ္လို႔ ပေတာင္ ေဒသခံေတြ က ေျပာၾကပါတယ္။

ေမြးျပီးတာနဲ႔ ကေလးကိုလည္း ZDV ေဆး ၁ လခြဲအထိ ေပးရမယ္။ ပိုးရွိမိခင္က ႏို႔တိုက္လို႔ ကေလးကူးရတာ ၁၅% ရွိတယ္။ ႏို႔ေစာေစာ ျဖတ္သင့္တယ္။ ႏို႔မတိုက္ေလ ကူးဘို႔အခြင့္ နည္းေလ။ မၾကာေသးခင္ကဘဲ HIV ပိုးရွိသူ မိခင္ေတြက ႏို႔တိုက္တာကို WHO က တားျမစ္ လိုက္ပါတယ္။ မေအကို ေဆးကုသမႈခံဘို႔နဲ႔ ကေလးမွာ ေရာဂါပိုး ရွိ-မရွိ ေစာႏိုင္သမွ် ေစာျပီး (၆ ပတ္အတြင္း) ေဆးစစ္ဘို႔ပါ အၾကံျပဳတယ္။

ကမာၻ႔ ကုလသမဂၢအဖြဲ႔ႀကီးက စပိုက္ဂဲလ္ Spice Girl အဖြဲ႔၀င္ေဟာင္းနဲ႔ ဖက္ရွင္ဒီဇိုင္နာ တစ္ဦးျဖစ္သူ ဗစ္တိုးရီးယားဘက္ခမ္းကို HIV/AIDS နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လႈပ္ရွား ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ (UNAIDS) ရဲ႕ ခ်စ္ၾကည္ေရး သံတမန္အျဖစ္ စက္တင္ဘာလ (၂၅) ရက္ေန႔က ခန္႔အပ္လိုက္ပါတယ္။

ကေလးေတြမွာ HIV ေရာဂါ ပိုးဝင္ၿပီး AIDS (ေခၚ) ကိုယ္ခံစြမ္းအားက်ေရာဂါ အဓိကျဖစ္ရတာက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္၊ ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြ ဆီကေနတဆင့္ ကူးႏိုင္တယ္လို႔ က်န္းမာေရး ပညာရွင္ေတြက ေထာက္ျပေျပာဆိုၾကပါတယ္။ အျခား ဘယ္လိုနည္းေတြနဲ႔ ကူးဆက္ႏိုင္ပါေသးလဲ။

ခ်င္းျပည္နယ္ေျမာက္ပုိင္း အပါအ၀င္ ကေလးေဒသတြင္ HIV ေရာဂါေ၀ဒနာ ခံစားေနရသည့္ ဦးေရမွာ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ ေကာက္ယူထားသည့္ စာရင္းအရ ဦးေရ တစ္ေထာင္ေက်ာ္ ရိွခဲ့ေသာ္လည္း ေဆး၀ါးကုသမႈ လက္လွမ္းမမီျခင္းႏွင့္ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမႈေၾကာင့္ အသက္ဆံုး႐ႈႈံးသြားၿပီး လက္ရိွတြင္ ေ၀ဒနာရွင္ ၇၀၀ နီးပါး က်န္ရိွေနေသးသည္။