အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရၿပီးသူေတြရဲ႕ ေသြးထဲမွာ ဒီပိုးကို တန္ျပန္တိုက္ဖ်က္ဖို႔ ထုတ္ထားတဲ့ ပစၥည္းတစ္မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ အဲဒါကို “ပဋိပစၥည္း” လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီပဋိပစၥည္းဟာ ေရာဂါပိုးကို ကုိယ္စားျပဳတဲ့ သေကၤတပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိမရွိ ေသြးစစ္တယ္ဆိုတာ ဒီပဋိပစၥည္းကုိ စစ္ေဆးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီပဋိပစၥည္းဟာ ေရာဂါပိုး ကိုယ္ခႏၶာထဲေရာက္ၿပီး သံုးလေလာက္ၾကာမွ ေသြးမွာ ေပၚပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါပိုး ဝင္ၿပီးၿပီးခ်င္း ေသြးစစ္ရင္ ေရာဂါပိုး ရွိမရွိ မသိႏိုင္တာပါ။

HIV ဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကိုေျပာတာျဖစ္တယ္။ AIDS ဟာ အဲဒီပိုးေၾကာင့္ျဖစ္လာတဲ့ ေရာဂါအစုအေဝးကို ဆိုလိုတယ္။ HIV ပိုးက ေသြး-အရည္ထဲမွာ ရွိေနေပမဲ့ ဘာမွမျဖစ္ေသးဘဲ ေနေသးတယ္။ ခုခံအားက်ဆင္းလာမွသာ HIV Opportunistic infections (အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ) ရွိေနစဥ္ အခြင့္ေကာင္းယူျပီး ကူးစက္လာတဲ့ ေရာဂါေတြ ဝင္လာတယ္။ အဲဒီ အခ်ိန္ေရာက္မွ ခံစားရတာျဖစ္မယ္။ ဝင္လာတဲ့ေရာဂါအရ ေရာဂါလကၡဏာ ျဖစ္မယ္။ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္မတူႏိုင္ဘူး။

HIV ပိုးကူးစက္ခါစမွာ အေရျပားမွာ သိပ္မသိသာပါဘူး။ ျဖစ္ခဲ႔ရင္လည္း အင္ျပင္ေပါက္သလိုမ်ိဳး အေရျပားမွာ ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။ AIDS အဆင့္ေရာက္ရင္ေတာ့ အေရျပားမွာ ယားနာေတြ၊ ေရယုန္ေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ART ေခၚတဲ့ ေဆးေတြ စေသာက္ခါစမွာလည္း အေရျပားမွာ မွင္ထသလို၊ အင္ျပင္ထသလို၊ ေနေလာင္သလို Rash ေတြ ေပၚတတ္ပါတယ္။

ျမန္မာနိုင္ငံ အရပ္ေဒသ အသီးသီးသို႔ တစ္ကိုယ္ေတာ္ စက္ဘီးျဖင့္နယ္လွည့္သူ ဦးစရကိုသည္ ေမ ၄ ရက္တြင္ မေကြးတိုင္းေဒသၾကီး ဂန္႔ေဂါၿမိဳ့ သို႔ ေရာက္ရိွၿပီး ေမ ၆ ရက္နံနက္တြင္ ထီးလင္းၿမိဳ့နယ္သို႔ ထြက္ခြာသြားသည္။ ဦးစရကိုသည္ ဂန္႔ေဂါၿမိဳ့တြင္ လူမွဳေရး အသင္းအဖြဲ႔ ဝင္မ်ားနွင့္ ေတြ႔ဆုံ၍ ခရီးသြားအေတြ႕အၾကဳံမ်ားနွင့္ HIV/AIDS အေၾကာင္းတို႔ကို စကားဝိုင္းဖြဲ႕ ေဆြးေႏြးသည္။

လိင္ဆက္ဆံဖက္ မ်ားေလေလ ဒီေရာဂါျဖစ္ႏုိင္ဖို႔ အႏၲရာယ္မ်ားေလေလ ပါပဲ။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါဟာ အကာအကြယ္ မပါပဲ လိင္ဆက္္ဆံမူေၾကာင့္ အမ်ားဆံုး ကူးစက္ျဖစ္ပြားတာပါ။ ကုိယ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတဲ့ သူဟာ ေရာဂါပုိး ရွိမရွိ ေသေသခ်ာခ်ာ ဘယ္လိုမွ မသိႏုိင္ပါဘူး။ ေရာဂါ လကၡဏာမေပၚေသးခင္္ ေရာဂါ မရွိဘူးလို႔ အထင္မွား ေနၾကတာပါ။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတဲ့သူဟာ သာမန္လူေကာင္း အတိုင္း ရွိေနႏိုင္တယ္ဆိုတာ အၿမဲသတိရပါ။

လူတိုင္းသိထားရမည့္ အခ်က္မွာ HIV ပိုး႐ွိေသာ သူမ်ားသည္လည္း နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ က်န္းမာစြာေနထိုင္ႏို္င္၊ လူ႕ဘ၀ကို အက်ိဳးျပဳႏိုင္သည္ ဆိုေသာ အခ်က္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ARV ေဆးမ်ား လက္လွမ္းမီလာလွ်င္ က်န္းမာစြာ ေနထိုင္ႏိုင္ေသာ ႏွစ္ပိုမို႐ွည္လာႏိုင္သည္။ မိသားစုဘ၀တြင္ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ သာမန္ေနထိုင္ မေကာင္းျဖစ္ပါက ျပဳစုကုသရန္ ဗဟုသုတ႐ွိၿပီး၊ တတ္ကၽြမ္း ၾကပါသည္။ HIV/AIDS ေ၀ဒနာ ႐ွင္မ်ားကို ျပဳစုရာတြင္လည္း ဤတတ္ကၽြမ္းမႈမ်ိဳးကိုသာ လိုအပ္ပါသည္။

HIV ပိုး မရွိဆိုသျဖင့္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးမႈ ျပဳလုပ္ရန္မလိုဟု မယူဆသင့္ပါ။ ကာယကံရွင္သည္ HIV (-) ပိုးမရွိဟူေသာ အေျဖအတြက္ စိတ္သက္ရာ ရေနခ်ိန္တြင္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးသူသည္ အေရးႀကီးေသာအခ်က္မ်ားကို အေလးေပး ေျပာၾကားရမည္။ ၾကားကာလတြင္ အႏၱရာယ္ က်ေရာက္ႏိုင္ေသာ အျပဳအမူရွိပါက HIV ပိုး ကူးစက္ ႏိုင္ေခ် ရွိေနေၾကာင္းကို ကာယကံရွင္အား ရွင္းလင္းေျပာျပကာ ေနာက္ထပ္ေသြး မစစ္မွီၾကား အႏၱရာယ္ရွိေသာ အျပဳအမူမ်ားကို ေရွာင္ရွားရန္ႏွင့္ စိတ္ခ်ရေသာ လိင္ဆက္ဆံမႈကိုသာ ျပဳလုပ္ရန္ ေျပာၾကားၿပီး ေနာက္ တစ္ႀကိမ္ ေသြးစစ္ရမည့္ ရက္ကို ရက္ခ်ိန္းေပးလိုက္ရပါသည္။

မူးယစ္ေဆး၀ါးကို စားေသာက္သံုးစြဲျခင္း၊ ရွဳရိႈက္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာထဲသို႔ ထိုးသြင္းျခင္း စသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဴး သံုးစြဲၾကသည္။ မူးယစ္ေဆး၀ါးမ်ားကို စားေသာက္သံုးစြဲေသာအခါ မူးယစ္ေဆး၀ါးမ်ားသည္ အစာအိမ္ႏွင့္ အူနံရံမွတဆင့္ ေသြးထဲသို႔ ေရာက္ရွိသြားသည္။ မူးယစ္ေဆး ပါေသာ ေသြးမ်ားသည္ ႏွလံုးမွ ဦးေႏွာက္ႏွင့္ ဗဟိုအာရံုေၾကာစံနစ္သို႔ မပို႔လႊတ္ခင္ အသည္းႏွင့္ႏွလံုးသို႔ ျဖတ္သန္း စီးဆင္း သြားသည္။

ဒီေဆးမ်ိဳးကို ေၾကာ္ညာေတြ မတရား လုပ္ေရာင္းေနတာဟာလဲ မသင့္ေလွ်ာ္ဘူးေျပာၾကလို႔ ေၾကာ္ညာေတြကို တားခဲ့ဘူးေသးတယ္။ ဆရာဝန္ေတြ၊ သားဖြါးမီးယပ္ အထူးကုေတြကလဲ တလြဲသံုးေနၾကာအတြက္ စိုးရိမ္ေၾကာင္း ထုတ္ေျပာေနၾကရတယ္။ ဒီလို လြယ္လြယ္နဲ႔ အေရးေပၚ တားေဆး ရွိတယ္ဆိုျပီး တလြဲသံုးၾကလို႔ HIV နဲ႔ STD လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ပိုျဖစ္တယ္လို႔ ေထာက္ျပၾကတယ္။

မိခင္ႏို႔ရည္ထဲမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး အနည္းအက်ဥ္း ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ မိခင္ရဲ႕ ႏို႔စို႔ရတဲ႔ ကေလးခုနစ္ေယာက္မွာ တစ္ေယာက္ဟာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရဖုိ႔ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ မိခင္မွာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ျဖစ္ပြားခါစ အခ်ိန္ရယ္၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ လကၡဏာေတြ စေပၚတဲ့ အခိ်န္ရယ္၊ ဒီႏွစ္ခ်ိန္မွာ ကေလးကို ကူးစက္မႈႏႈန္း ပိုျမန္ပါတယ္။

HIV ဆုိင္ရာ Working group မွ HIV ေ၀ဒနာရွင္မ်ား ႏွင့္ လိင္လုပ္သား မ်ားကုိ အကာအကြယ္ ေပးႏုိင္မည့္ ဥပေဒ တစ္ရပ္ ေရးဆဲြ အတည္ျပဳႏုိင္ရန္ ျပင္ဆင္လ်က္ ရွိၿပီး၊ HIV အကူအညီေပးေရး ကြန္ရက္ (၇) ခုမွ တစ္ႏုိင္ငံလုံး ရွိ ကြန္ရက္ အဖြဲ ့၀င္မ်ား ႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္၍ လက္ရွိ ျဖစ္ေပၚ ေနသည့္ ခဲြျခား ဆက္ဆံေန ရမႈမ်ား၊ အတားအဆီးရွိ ေနမႈမ်ားကုိ သက္ေသႏွင့္ တကြ ခ်ျပ ႏုိင္ရန္ စုစည္းလ်က္ ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ART ေဆးဝါးကို အကန္႔အသတ္ႏွင့္သာ ရရွိ၍ လူနာအခ်င္းခ်င္း ျပန္လည္ေရာင္းစားမႈမ်ား ရွိခဲ့ေသာေၾကာင့္ National AIDS Program က ေဆးဝါး ပံ့ပိုးလိုက္လွ်င္ လူနာမ်ားအတြက္ ပိုမိုအဆင္ေျပႏိုင္ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ ေဆးလိုအပ္ခ်က္ မလုံေလာက္သည့္ အတြက္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးျခင္း အစီအစဥ္ပါ တြဲဖက္လုပ္ကိုင္သင့္ေၾကာင္း HIV/AIDS ေဝဒနာရွင္မ်ားကို အိမ္တိုင္ရာေရာက္ လိုက္လံ ေစာင့္ေရွာက္သူ တစ္ဦးက The Voice သို႔ ေျပာၾကားသည္။