အကာအကြယ္မပါပဲ လိင္အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားတဲ့သူေတြ၊ မူးယစ္ေဆး ေသြးေၾကာထဲ ထုိးသြင္းတဲ့ သူေတြ၊ ကာလသားေရာဂါ ရွိသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ လိင္အေပ်ာ္အပါးလိုက္စား တယ္ဆုိတဲ့ေနရာမွာ ျပည္႔တန္ဆာေတြဆီ သြားလာေပ်ာ္ပါးတဲ့ သူေတြ၊ လိင္ဆက္ဆံဖက္ မ်ားတဲ့သူ ေတြ ဆီမွာ အႏၱရာယ္ အမ်ားဆုံး ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အိမ္ေထာင္ျပင္ပမွာ သြားရင္းလာရင္း တစ္ခါတစ္ရံ ဆက္ဆံမိတယ္ ဆုိရင္လည္း ေရာဂါပုိး ကူးစက္လာႏိုင္ပါတယ္။

ခႏၶာကိုယ္၏ ခုခံအားစံနစ္အား မတုန္႔ျပန္ခင္ ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္အတြင္းမွာပင္ HIV ပိုးသည္ အေျမာက္အမ်ား ပြားမ်ားလာတတ္ ၾကသည္။ အဆိုပါ အခ်ိန္၌ ေသြးစစ္ၾကည့္ေသာ္လည္း HIV ပိုး ႐ွိသည္ဟု အေျဖမထြက္ႏိုင္ ပါေသာ္လည္း၊ အျခားသူမ်ားကို ကူးစက္ႏိုင္ၿပီျဖစ္သည္။ ကိုယ္ခႏၶာ၏ ခုခံအားစနစ္က တုန္႔ျပန္လာသည့္ အခ်ိန္က်မွသာ Antibodies ဟုေခၚေသာ ပဋိပစၥည္းမ်ား ထြက္လာသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ မူးယစ္ေဆး၀ါး ဆန္႔က်င္ေရး အသင္းႀကီးအေနျဖင့္ Drug Demang Reduction မူးယစ္ေဆး၀ါး အလြဲသံုးမႈ ေလွ်ာ့ခ်ေရးႏွင့္ တစ္ဆက္တစ္စပ္တည္းျဖစ္ေသာ မူးယစ္ေဆး၀ါး အလြဲသံုးစြဲမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာမည့္ ခုခံအားက်ဆင္းမႈေရာဂါ HIV/AIDS ေရာဂါ အႏၱရာယ္ေလွ်ာ့ခ်ေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို ျပဳလုပ္ရာ၌ လူငယ္က႑ႏွင့္ အမ်ဳိးသမီး က႑မ်ားကို လစ္ဟာမႈမ႐ွိေစဘဲ အေလးထားေဆာင္႐ြက္ ပါသည္။

မူးယစ္ေဆး၀ါးကို လူသားတို႔ အက်ဳိးအတြက္ မွန္ကန္စြာ အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ခြဲစိတ္ကုသရာ တြင္လည္းေကာင္း၊ ထိခုိက္ဒဏ္ရာ အနာတရ ရလွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ျပင္းထန္စြာ နာက်င္ကိုက္ခဲသည့္ ေ၀ဒနာမွ သက္သာေစႏိုင္သည္။ မူးယစ္ေဆး၀ါးကို အလဲြသံုးစြဲပါက လူတစ္ဦး တစ္ေယာက္ သံုးစြဲလိုက္ပါက ထိုသူ၏ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္၊ စိတ္ေနသေဘာထား၊ အေတြးအေခၚ၊ အမူအက်င့္မ်ားကို ေေျပာင္းလဲေစႏိုင္ သျဖင့္ မူးယစ္ေဆး၀ါး ဟုေခၚသည္။

ေလးငါးေထာင္ေလာက္ ျမတ္ပါတယ္။ အိမ္စရိတ္ေလးေတာ့ ရျပီ။ (ART) ေဆးေတာ့ ၀ယ္မေသာက္နိုင္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ နိုင္ငံေတာ္ သမၼတၾကီးကို ျပည့္တန္ဆာတို႔၏ ပံုရိပ္ဟာ ဘယ္ေလာက္ဆိုး၀ါးေနသလဲကို သိရိွႏိုင္ေအာင္ ရင္ဖြင့္ေရးသားျခင္းသာ ျဖစ္ျပီး ေတာင္းဆိုမႈေတြ အမ်ားၾကီးခံေနရေသာ ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတၾကီး အေနႏွင့္ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ မျဖစ္ေစခ်င္ပါရွင္။

စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး ကေလးၿမဳိ႕ရွိ HIV ေရာဂါပိုး ရွိသူမ်ားသည္ NGO အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အကူအညီျဖင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံဘက္သို႔ ART ေဆး သြားေရာက္ ေတာင္းခံရာတြင္ နယ္စပ္ရွိ အိႏၵိယ နယ္ျခားေစာင့္ တပ္မ်ားမွ တားျမစ္မႈမ်ား ရွိေၾကာင္း ယင္းေရာဂါရွင္မ်ားႏွင့္ ေဒသခံ NGO အဖြဲ႔အစည္းမ်ားထံမွ သိရသည္။

လူေနမႈ ဘ၀ေျပာင္းလဲသကဲ့သို႔ ယေန႔ ရင္ဆိုင္ၾကံဳေတြ႕ေနရာေသာ စိန္ေခၚမႈမ်ားလည္း သိသာထင္႐ွားစြာ ေျပာင္းလဲေနေပသည္။ ယခင္ တစ္ခ်ိန္က မ႐ွိခဲ့ မသိခဲ့ဘူးေသာ ခုခံအားက်ဆင္းမႈေရာဂါ HIV/AIDS သည္ ယေန႔ လူသားထု တစ္ရပ္လံုးကို ကပ္ဆိုးၾကီးသဖြယ္ အႏၲရာယ္ျပဳ ျခိမ္းေျခာက္လ်က္႐ွိသည္။ ကမၻာ့ႏိုင္ငံ အသီးသီးမွလည္း ထိုကပ္ဆိုးၾကီးကို ေက်ာ္လႊားလြန္ေျမာက္ႏိုင္ရန္အတြက္ အမ်ိဳးသားေရး တာ၀န္တစ္ရပ္ အျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ လ်က္႐ွိၾကသည္။

“ပံုမွန္အားျဖင့္ HIV ေဆး၀ါး ေတြဟာပိုးရဲ႕ ပြားမ်ားႏိုင္မႈကို တားဆီးေပးတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီခရင္မွာကေတာ့ နာႏိုအမႈန္ေတြဟာ ဗိုင္းရပ္ပိုးထဲကို ထိုးေဖာက္ ၀င္ေရာက္ ႏိုင္ၿပီး ဆဲလ္ထဲကို ဗိုင္းရပ္ပိုးမ၀င္ ႏိုင္ေအာင္ တားဆီးေပးႏိုင္ပါတယ္” လို႔ ယင္းက ဆက္လက္ ရွင္းျပခဲ့ပါတယ္။ နာႏိုရဲ႕ ဗိုင္းရပ္ပိုးကို ႏွိမ္နင္း ႏိုင္စြမ္းကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့ေပမယ့္ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ကို အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္မႈကိုေတာ့ ဆက္လက္ေလ့လာေနပါတယ္။

“က်မတို႔ လႊတ္ေတာ္ နားတဲ့ကာလမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ဥပေဒကို ဆဲြမယ္လို႔ လုပ္ေနတာ။ မဆဲြရေသးပါဘူး။ က်မတို႔ အခုမွစၿပီး ျပင္ကာစပဲ ရွိပါေသးတယ္။ မဆဲြရေသး ပါဘူး။ က်မတို႔ လႊတ္ေတာ္ နားမယ့္အခ်ိန္မွာ ေတြ႔မယ္လို႔ စီစဥ္ထားတာပဲ ရွိပါေသးတယ္။ က်မတို႔ ဘယ္အတိုင္း အတာအထိ ဘာေတြ ထည့္မယ္ဆိုတာက အဓိက ဘယ္ဟာကို ဦးတည္ၿပီး၊ ခဲြျခားဆက္ဆံျခင္းကို ဦးတည္ၿပီး လုပ္မွာလား၊ ဘယ္ဟာကို လုပ္မွာလဲဆိုတာ က်မတို႔ မဆံုးျဖတ္ရေသးဘူး။”

ဒီကေန႔ တူညီ၀တ္စံုေတြနဲ႔ ေရကစားခဲ့တဲ့ အစီအစဥ္ကို မႏၱေလးၿမိဳ႕က မိဘမဲ့ကေလးေတြ၊ HIV/AIDS ေဂဟာက ကေလးေတြနဲ႔ လမ္းေတြေပၚမွာပဲ ေနထိုင္ၾကတဲ့ အိုးအိမ္မဲ့ ကေလးေတြလည္း ပါ၀င္ ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ “ပန္းစကား” အဖြဲ႔ဟာ သႀကၤန္ ကာလအတြင္း လူမ်ိဳးေရး ဘာသာေရး အမုန္းပြားေစမယ့္ အေျပာအဆိုေတြကို ေရွာင္ရွားၾကဖို႔ အတြက္ လက္ကမ္း စာေစာင္ေတြ၊ စတစ္ကာေတြနဲ႔ တီရွပ္အက်ႌေတြကို အခုရက္ပိုင္းအတြင္း မႏၱေလးၿမိဳ႕မွာ ျဖန္႔ေ၀ခဲ့ပါတယ္။

အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံခဲ့တဲ့ အတြက္ စိတ္ပူေနမွာေတာ့ အမွန္ပဲ။ လည္ပင္း အၾကိတ္ေတြ ၾကီးလာတာ၊ အျခား အၾကိတ္ေတြ ၾကီးလာတာ ကေတာ့ ဒီရာသီဥတုမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ပူအိုက္တဲ့ ရာသီမွာ အပူရွပ္ျပီး ဒီလို တုတ္ေကြး ဆန္ဆန္ ဖ်ားတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါကို HIV ေၾကာင့္ ျဖစ္တာလို႔ ပံုေသကားခ်ပ္ ေျပာလို႔မရပါဘူးခင္ဗ်ာ။

ေလာေလာဆယ္ေတာ့ မြန္ျပည္နယ္နဲ႔ ကရင္ျပည္နယ္ရွိ အစိုးရ ျပည္သူ႔ေဆးရံုေတြမွာ ART ေပးေနပါတယ္။ ကာလသားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး ဌာနလို႔ ေခၚပါတယ္။ ဖုန္းနံပါတ္ေတာ့ မရႏိုင္ေသးပါဘူး ခင္ဗ်ာ။ တျခား NGO ေတြကို စံုစမ္းျပီး ထပ္ေျပာေပးပါ႔မယ္။ မဲေဆာက္မွာေတာ့ IOM အဖြဲ႔ရွိပါတယ္။ အရင္က သံျဖဴဇရပ္နဲ႔ မုဒဳုံမွာလည္း IOM ရွိပါတယ္။ အခုေတာ့ ရွိေသးလား မေသခ်ာပါဘူး။