ကုလသမဂၢ၏ HIV/AIDS ေဝဒနာ ခံစားေနရသူမ်ား ခြဲျခား ဆက္ဆံမႈ ပေပ်ာက္ေရး ကိုယ္စားလွယ္လည္း ျဖစ္သူ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဥကၠ႒ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ကုလသမဂၢ HIV/AIDS ပေပ်ာက္ေရး ညီလာခံ တက္ေရာက္ရန္ ၾသစေၾတးလ် ႏိုင္ငံသို႔ ႏိုဝင္ဘာလ အတြင္း သြားေရာက္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း NLD ပါတီထံမွ သိရွိရသည္။

လိင္ပညာေပး အသိနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ေတာ့ လိင္လုပ္သားငယ္အမ်ားစုဟာ ကြန္ဒံုး အကာအကြယ္ အသံုးျပဳတာရွိၾကေပမယ့္ ေဖာက္သည္ ေတြရဲ႕ အလုိ လိုက္ရတာေတြလည္း ရွိပါတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လိင္လုပ္သား ထက္၀က္ေက်ာ္က HIV ပုိး ရွိ၊ မရွိ စစ္ေဆးမႈ မလုပ္ဘူးၾကဘဲ HIV ေရာဂါ ကူးစက္ခံရမႈ အႏၱရာယ္ က ေတာ့ လိင္လုပ္သားေတြမွာ စုိးရိမ္စရာေကာင္းတဲ့ အေျခအေနရွိတယ္လို႔ မစၥတာ ဂ်ရက္ ေဒးဗစ္က ဧရာ၀တီ ကုိ ရွင္းျပပါတယ္။

HIV ေ၀ဒနာရွင္ ဦးစရကိုက ျမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၂၅၅ ျမိဳ႕သို႔ တစ္ကိုယ္ေတာ္ စက္ဘီးစီးနင္း သြားေရာက္၍ ခုခံအား က်ဆင္းမွဳ ကူးစက္ေရာဂါ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား သက္တမ္းေစ့ေနနိုင္ေရး အတြက္ အၾကံျပဳ ေဆြးေႏြးခ်က္မ်ား ျပဳလုပ္ သြားမည္ဟု သိရသည္။ စေနေန႔က နာေရးကူညီမွဳအသင္း (ရန္ကုန္) တြင္ က်င္းပသည့္ ခရီးစဥ္ မိတ္ဆက္ပြဲ၌ ကုိးနွစ္ၾကာ HIV ႏွင့္ ေနထုိင္ခ့ဲသည့္ ဦးစရကိုက ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ မိတ္ဖက္ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ေထာက္ပံ့ေပးေနေသာ HIV/AIDS ေဝဒနာ ရွင္မ်ားသည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ၅၃,၇၀၉ ဦးႏွင့္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ၆၀,၆၁၈ ဦးတို႔ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ART ေဆးေသာက္သုံးရန္ ႏွစ္စဥ္ လိုအပ္သူ ဦးေရသည္ ၁၂၅,၀၀၀ ဝန္းက်င္ ရွိေၾကာင္း အမ်ဳိးသား ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး စီမံကိန္းအရ သိရသည္။

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနက သုံးစြဲမည့္ DF Based ေဆးဝါးမ်ား၏ အနိမ့္ဆုံး တန္ဖိုးသည္ တစ္ႏွစ္လွ်င္ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၁၂၀ မွ ၁၄၀ ထိရွိေၾကာင္း၊ ယင္းေၾကာင့္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ AIDS ေဝဒနာရွင္ တစ္ေထာင္ေက်ာ္ ကိုသာ ယင္းေဆးဝါးမ်ား ပံ့ပိုးခဲ့ေၾကာင္း လက္ေထာက္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာ ထြန္းညႊန္႔ဦးက The Voice သို႔ ေျပာၾကားသည္။

ရာသီေသြး စဆင္း စသျဖင့္။ က်ားေဟာ္မုန္း။ မေဟာ္မုန္းေတြက ဘာ။ သေႏၶ ဘယ္လုိေဆာင္။ သေႏၶ ဘယ္လုိတား။ ကိုယ္၀န္ပ်က္တာ ဘယ္လုိ။ အႏၱရာယ္ကင္းတဲ့ လိင္ဆက္ဆံေရးက ဘယ္လုိ။ လိင္ဆက္ဆံေရးက လာတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ဆုိတာက ဘာေတြလဲ၊ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္က ဘာ။ အကုန္သိၾကျပီ။ ဒါေတြကို မသိသင့္တာ ဘာရွိသလဲ။

လိင္ကတဆင့္ကူးတဲ့ HIV ပါရွိေနသူဆိုရင္ Acute infection ေစာေစာပိုင္းကတည္းက ကုရင္ေကာင္းတယ္။ Mild liver disease အသဲေရာဂါ နည္းနည္းေလးသာ ရွိေနသူေတြ ေဆးမလိုေသးပါ။ Moderate liver damage အသဲေရာဂါ အသင့္အတင့္ ဆိုးလာသူေတြက Cirrhosis အသဲေျခာက္တာ ဆက္ျဖစ္စရာမ်ားလို႔ ေဆးကုသရမယ္။

လိင္ဆက္ဆံရာကရတဲ့ ကလာမုိင္းဒီးယားလုိ အျဖစ္မ်ား ကူးဆက္ေရာဂါေတြကေန ဂႏို-ဆစ္ဖလစ္၊ လိင္အဂၤါစပ္ေရယုန္၊ လိင္အဂၤါမွာ ေပါက္တဲ့ ၾကြက္ႏို႔ေတြကေန အိပ္ခ်္အုိင္ဗီြ အထိ။ ေနာက္ အသည္းေရာင္အသား၀ါ၊ ဘီပိုး ကာကြယ္ေဆး ထုိးမလား ။ သေႏၶတားနည္းေတြက မ်ိဳးစုံ။ ကြန္ဒုံေတြ အလကား။ တခါ ပုံမွန္စားေဆး၊ ထုိးေဆးေတြမလုိ။

“ဒီလို ေရြးခ်ယ္တာဟာ က်မအတြက္ တကယ့္ကို ဂုဏ္ယူစရာပါ။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ စည္းျခား ေ၀းကြာေနရၿပီး၊ လူသား ဂုဏ္သိကၡာနဲ႔ အေျခခံ လူ႔အခြင့္အေရး ရဖို႔ ျမွင့္တင္ ေစာင့္ေရွာက္ ရမွာပါ။ က်မ အေနနဲ႔ အသံမဲ့ေနသူေတြရဲ႕ ပဲ့တင္သံ ျဖစ္ခ်င္ပါတယ္” ဟု ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာသည္။

ကြ်န္မ သူငယ္ခ်င္း တစ္ေယာက္ လြန္ခ့ဲတ့ဲ ၇ ႏွစ္ေလာက္က HIV positive ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ ေဆး မွန္မွန္ေသာက္ရင္း မႏွစ္က ေဆးစစ္ေတာ့ HIV negative ျဖစ္ေန ပါတယ္။ ထပ္ခါထပ္ခါ စစ္တာလဲ ဒီအေျဖ ပါပဲ။ သူ႔ အမ်ိဳးသမီးကလဲ negative ပါပဲ ဆရာ။ HIV ကို ေပ်ာက္ႏိုင္တ့ဲ ေဆးမရွိဘူးလို႔ သိထားေတာ့ ဒါက ဘယ္လိုျဖစ္တာပါလဲ။

သူ႔ဆီက ထြက္တဲ့ မိန္းမ အရည္က ကြန္ဒံုးအဆံုး လိင္တံ အရင္းအသားမွာ စိုေနပါတယ္။ ၿပီးၿပီးခ်င္းေတာ့ ေရေဆး ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို အသားမွာ စိုတာကေကာ HIV/AIDS ကူးဆက္ႏိုင္ပါ သလား။ အဲ့ဒီေနာက္ပိုင္း ၂ ပတ္အၾကာေလာက္ ေပါင္ၾကားမွာ ယားၿပီးေတာ့ ပူေနပါတယ္ (အေရျပား အပူေလာင္ သလိုမ်ိဳး) အဲ့ဒါ ဘာျဖစ္တာလဲ သိပရေစ။

HIV သည္ သာမန္အားျဖင့္ HIV-1 ႏွင့္ HIV-2 ဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳးသာ ကြဲျပားေလ့ ရွိၿပီး HIV-1 က သက္ေရာက္မႈ ပိုမိုျပင္းထန္ သည္။ ထို႔ေၾကာင့္လည္း AIDS ေရာဂါ ျဖစ္ပြားေစၿပီး လူကို ေသေၾကသည္အထိ အႏၱရာယ္ေပးေသာ အဓိက ဗုိင္းရပ္စ္ အျဖစ္ ယူဆထားၾကသည္။ 02_AG/A က ေသေစေလာက္သည့္ သက္ေရာက္မႈ အပိုင္းတြင္ ပိုမိုျပင္းထန္ၿပီး ကူးစက္မႈတြင္လည္း ပို၍လြယ္ကူေၾကာင္း သိရွိရသည္။