ျပည္တြင္းျပည္ပမွ အလွဴ႐ွင္မ်ား၏ ကူညီေထာက္ပံ့မႈျဖင့္ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ေရာဂါ ကာကြယ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားျဖစ္သည့္ မူးယစ္ေဆး၀ါး သံုးစြဲမႈေလ်ာ့ခ်ေရးႏွင့္ အႏၱရာယ္ေလ်ာ့ခ်ေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို စီမံကိန္းမ်ား ခ်မွတ္ကာ အႏၱရာယ္ အမ်ားဆံုး ႐ွိႏိုင္သည့္ ေနရာေဒသမ်ားကို စီစစ္ေ႐ြးခ်ယ္ကာ ေဆာင္႐ြက္လ်က္ ႐ိွပါသည္။

HIV ေရာဂါပိုး ရွိေနေပမယ့္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္စြာနဲ႔ ေနထိုင္လႈပ္ရွားေနၾကတဲ့ သူေတြ အမ်ားၾကီး ရွိေနပါတယ္။ လက္ရွိ အေျခအေနမွာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ခံယူနုိင္ပါတယ္။ ေနာက္္ဆိုရင္လည္း ကုသနုိင္တဲ့ ေဆးဝါး အသစ္ေတြ ေပၚထြက္လာစရာ အေၾကာင္းေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ HIV ေရာဂါပိုးမ်ိဳး ရွိေနတယ္ဆိုေပမယ့္ “ဘဝ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္” အျပည့္ ရွိေနေသးတယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ သတိျပဳၾက ေစလိုပါတယ္။

မွာခ်င္တာကေတာ့ နီးစပ္ရာ ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပသပါ။ ယားတဲ့ လိင္တံေနရာကို လက္နဲ႔ကို မကုတ္ မိပါေစနဲ႔။ လိင္တံ သန္႔ရွင္းေရး ဂရုစိုက္ပါ။ အတြင္းခံေဘာင္းဘီ ကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေလွ်ာ္ျပီ မီးပူတိုက္ျပီးမွ ၀တ္ပါ။ တစ္ခါတစ္ေလ အတြင္းခံမသန္႔ရင္ လိင္တံမွာ ယားနာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အသံုးျပဳတဲ့ ေရ မသန္႔ရင္လည္း ယားနာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ပံုမွန္စြဲေသာက္ေနတဲ့ ပိုးသတ္ေဆးေတြရွိရင္ ရပ္ပါ။

မိတၳီလာၿမဳိ႕နယ္တြင္ HIV/AIDS ေရာဂါကူးစက္ခံရ၍ ေဆးကုသမႈခံယူသူ လူဦးေရသည္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြင္းက ၉၀ ဦးခန္႔သာရွိခဲ့ရာမွ လက္ရွိ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ အဆိုပါၿမဳိ႕နယ္တြင္ ေဆးကုသမႈ ခံယူသူ လူဦးေရ ၁၉၄၀ ခန္႔ထိ ရွိလာေၾကာင္း မိတၳီလာၿမဳိ႕ ျပည္သူ႔ေဆး႐ုံႀကီးရွိ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါႏွင့္ ကာလသားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႕႐ုံး ထံမွ စုံစမ္းသိရွိရသည္။

မ်ားဆံုးက Vaginitis (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေရာင္တာျဖစ္တယ္။ Cervicitis သားအိမ္ဝေရာင္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ခြဲျခားဘို႔ေတာ့ ခက္တယ္။ Trichomonas vaginalis (TV), Bacterial vaginosis (BV) နဲ႔ Candida albicans ပိုးေတြကေန ျဖစ္ေစတယ္။ Neisseria gonorrhoeae (NG) နဲ႔ Chlamydia trachomatis (CT) ေတြလဲ ျဖစ္တယ္။ တြဲျဖစ္တာလဲ ရွိတယ္။ ခြဲျခားဘို႔ ခက္ရင္ (TV) နဲ႔ (BV) ေဆးေတြဘဲ ေပးသင့္တယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာလဲ ဘာမွမခံစားရေပမဲ့ (TV) ျဖစ္ေန တတ္တယ္။

သူကေတာ့ ကြ်န္မကိုယ္၀န္ဟာ သူနဲ႔ရတာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဇြတ္ျငင္း ေနေတာ့တာပါပဲ။ ကိုယ္၀န္ ကိုးလရေတာ့ ကြ်န္မ ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပၾကည့္ ပါတယ္။ ဆရာ၀န္က ကြ်န္မကို ေျပာတယ္။ ကြ်န္မရဲ႕ ေသြး စစ္ခ်က္မွာ ျပႆနာ ရွိေနတယ္တဲ့။ ၿပီးေတာ့ သားသမီး ရလာရင္လည္း ကေလးကို မိခင္ႏို႔ မတိုက္ရဘူးတဲ့။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ကြ်န္မမွာ … ကြ်န္မ မွာေလ… ေအအိုင္ဒီအက္(စ္) ေရာဂါ စြဲကပ္ေနလို႔ ပါပဲတဲ့ရွင္။

ကမၻာ့လူဦးေရ ရန္ပံုေငြအဖြဲ႕ UNFPA ၏ ကူညီပ့ံပိုးမႈျဖင့္ ၂၀၀၇-၂၀၁၂ ခုႏွစ္အထိ ျပည္သူလူထုအတြင္း က်န္းမာေရး အသိပညာေပးျခင္း၊ HIV ပိုး ကာကြယ္ေရး လုပ္ငန္း စဥ္မ်ား၊ မ်ဳိးဆက္ပြား က်န္းမာေရး၊ အမူအက်င့္ ေျပာင္းလဲေရး၊ Condom သံုးစြဲမႈ ျမွင့္တင္ေရး စသည္တို႔ကို ႏွစ္စဥ္ ၿမိဳ႕နယ္(၂၀) ေက်ာ္အား သင္တန္းမ်ားပို႔ခ်ကာ အသိပညာမ်ား ျဖန္႔ျဖဴးေပးႏိုင္ ခဲ့ပါသည္။

လူမႈပတ္၀န္းက်င္တြင္ ယင္းေရာဂါ ရွိသူမ်ားကို ခြဲျခား ဆက္ဆံျခင္းေၾကာင့္ ေရာဂါကို ပိုမိုျပန္ႏွံ႔ေစႏိုင္ၿပီး ေ၀ဒနာသည္ မ်ားကို ၎တို႔ ေရာဂါ အေၾကာင္း ရဲ၀ံ့စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာ ဆိုႏိုင္ေအာင္ လူမႈပတ္၀န္းက်င္မွ အကူအညီ ေပးသင့္ေၾကာင္း HIV/AIDS ေ၀ဒနာသည္မ်ားကို ကူညီ ေစာင့္ေရွာက္ေပးေနေသာ ေမတၱာရတနာ အဖြဲ႕နာယက ဦးျမင့္ေဆြက သံုးသပ္ေျပာၾကားသည္။

HIV ပိုးအတြက္ ေသြးစစ္မယ္ဆိုရင္ အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ အျပဳအမူ (ဥပမာ – အကာကြယ္မပါဘဲ လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ ေသြး သြင္းျခင္း၊ ေဆးထိုး အပ္မွ်ေ၀သံုးစြဲျခင္း…) ကို ျပဳလုပ္ျပီး အနည္းဆံုး ၃ လေနမွ စစ္ေဆးတာက အေျဖ အတြက္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ၃ လ အၾကာစစ္လို႔ ပိုးမရွိေၾကာင္း အေျဖထြက္ရင္ ေနာက္ ၆ လမွာ ေသခ်ာေအာင္ ထပ္စစ္ႏိုင္ရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ ပိုစိတ္ခ်ရေအာင္ပါ။ ေသြးမစစ္ခင္ ၾကားထဲ အခ်ိန္မွာေတာ့ အထက္ ကေျပာခဲ့တဲ့ အျပဳအမူေတြ ကို ေရွာင္ရပါမယ္။ ေသြးစစ္တာကေတာ့ အစိုးရေဆးရံုး၊ အန္ဂ်ီအိုေဆးခန္း၊ ျပင္ပ ပုဂၢလိကေဆးခန္းေတြမွာ စစ္ႏိုင္ပါတယ္။

မသန္႔ရွင္းသည့္ အပ္မ်ားအား အသံုးျပဳသည့္ မူးယစ္ေဆး၀ါး သံုးစဲြျခင္းထက္ ဆိုးသည္မွာ အလုပ္သမားမ်ားက ျပည့္တန္ဆာမ်ားႏွင့္ မလံုၿခံဳသည့္ လိင္ဆက္ဆံ မႈမ်ား ေန႔စဥ္ က်ဴးလြန္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ထိုေဒသအတြင္ HIV ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပြားေစခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း မူးယစ္ေဆး၀ါး သံုးစဲြျခင္းေၾကာင့္ HIV ကူးစက္ေရာဂါရရွိ သူအမ်ားဆံုး ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္လာရသည္။

Rapid Test မွာ မိတ္ေဆြစစ္ခဲ့တဲ့ Strip test ေတြနဲ႔ စစ္ပါတယ္။ ဒီလို စစ္တာက အခ်ိန္တိုအတြင္း ပိုးရွိ/မရွိကို သိႏိုင္ပါတယ္။ ေငြကုန္ေၾကးက်လည္း နည္းပါတယ္။ ဒီ Strip ေတြက အေျဖမွန္ကန္မႈ ၉၅-၉၈% ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ ဒီမွာစစ္လို႔ Negative ဆိုရင္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ဒီမွာ စစ္လို႔ Positive ျပရင္ ဒုတိယ အဆင့္ Confirmatory Test ကို ဆက္ျပီး စစ္ရပါတယ္။

အမ်ိဳးသားမွာ ပိုးရွိျပီး အမ်ိဳးသမီးမွာ ပိုးမရွိဘူးဆိုရင္ ကေလးယူတဲ့အခါ အမ်ိဳးသမီးကိုပါ ပိုးကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာလည္း ကေလးမယူသင့္ပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးတည္းမွာ ပိုးရွိရင္ေတာ့ ကေလးယူတဲ့ အခါ မိခင္ကေန ကေလးကို HIV ပိုးမကူးေအာင္ ေသေသခ်ာခ်ာ ဂရုစိုက္ျပီး ကာကြယ္ၾကရပါမယ္။