ေတာင္အာဖရိကားမွာလဲ ေဆးကြင္းကို စမ္းျပီးပါျပီ။ အဲဒီမွာက ဗိုင္းရပ္စ္ေဆး Dapivirine ကို စမ္းပါတယ္။ စမ္းသပ္မႈအဆင့္ (၃) ေရာက္ေနပါျပီ။ မၾကာခင္မွာ (မာလာဝီ) နဲ႔ (ရဝမ္ဒါ) မွာ ဆက္စမ္းပါမယ္။ ၂ဝ၁၅ ေရာက္ရင္ အေျဖေတြ သိလာရပါမယ္။ ၂ဝ၁ဝ တံုးက CAPRISA 004 gel သံုးခဲ့တာမွာ ၃၉% သာ ကူးစက္မႈကို တားဆီးတယ္လို႔ အေျဖထြက္ခဲ့ပါတယ္။ ရက္ ၆ဝ ကေန ၉ဝ အထိ ထားႏိုင္ျပီး၊ ေစ်းခ်ိဳတာကိုလဲ စမ္းေနပါတယ္။

လက္ရွိ HIV/AIDS မွာ အသံုးျပဳေနတဲ့ ေဆး၀ါးေတြဟာ လူနာရဲ႕ ေသြးထဲက active ျဖစ္ေနတဲ့ ဗိုင္းရပ္ ပမာဏကို နည္းပါးေစဖို႔ ပစ္မွတ္ထားတာေၾကာင့္ ေဆး၀ါးရပ္ လိုက္တာနဲ႔ ဗိုင္းရပ္ေတြ လ်င္ျမန္ စြာမ်ားလာႏိုင္ပါတယ္။ Protratin မွာေတာ့ အဲဒီ အာနိသင္ကိုေခ်ဖ်က္ ႏုိင္ျခင္းရွိမရွိနဲ႔ ကိုယ္ခႏၶာထဲကေန ဗိုင္းရပ္ ကင္းစင္ ေအာင္ ျပဳလုပ္ႏိုင္ စြမ္းရွိမရွိကုိ သုေတသီေတြ ေလ့လာ ေနပါတယ္။

ဗိုင္းရပ္အမ်ိဳးအစားက လူတကိုယ္လံုးမွာ ေနရာေရြးတယ္။ HIV viruses ေတြ ကိုယ္ထဲဝင္လာတာနဲ႔ မ်ိဳးပြါးဘို႔လုပ္တယ္။ အေရအတြက္ မ်ားလာခ်ိန္မွာ WBC ေသြးျဖဴဥေတြကိုလဲ တိုက္ခိုက္တယ္။ ေသြးျဖဴဥဆိုတာ ကိုယ့္ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ စစ္သားေတြ ျဖစ္လို႔ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြက တိုက္ခိုက္တာခံရျပီး နည္းလာတာနဲ႔ ကိုယ့္ခုခံအားေတြ က်ဆင္းလာတယ္။ ေတာ္ေတာ္တန္တန္ ေရာဂါ ဥပမာ အေအးမိတာ၊ ဝမ္းေလွ်ာတာမ်ိဳးကအစ မခံႏိုင္ျဖစ္လာတယ္။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ/ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေ၀ဒနာရွင္မ်ားကို ေအအာတီ ေဆး၀ါးျဖင့္ ကုသေပးေနသည့္ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး မဂၤလာဒံုၿမိဳ႕နယ္ရွိ မဂၤလာဒံု အထူးကုေဆး႐ံု ေအအာတီစင္တာကို ၂၀၀၇ ခုႏွစ္က စတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ပထမေလးလအထိ ရရွိထားသည့္ စာရင္းမ်ားအရ ကေလးလူနာ ၄၁၁ ဦး အပါအ၀င္ ေ၀ဒနာရွင္ စုစုေပါင္း ၃၈၄၁ ဦးအား ေအအာတီ ေဆး၀ါးမ်ား ေထာက္ပံ့ေပးလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

လြန္ခဲ့တဲ့ သံုးလေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္ကေတာ့ အေပ်ာ္အပါး လုိက္စားမိပါတယ္။ အေဖာ္ေတာ့ သံုးပါတယ္။ ခုအေရျပား (ေျခသလံုး ႏွင့္ လက္ျဖန္) မွာ ယားနာ လိုလိုေပါက္ေန ပါတယ္။ တစ္ကိုယ္ရည္ သန္႔ရွင္းေရးလဲ ေန႔တိုင္း လုပ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ က်ေနာ္ ေသြးစစ္ၾကည့္ပါတယ္။ အေျဖမွာေတာ့ မရွိဘူး (non-reactive) လို႔ေရးထားပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ေဝဒနာရွင္မ်ားအတြက္ ART ေဆးဝါးမ်ား စဥ္ဆက္မျပတ္ ရရွိႏိုင္ေရး၊ ခြဲျခား ႏွိမ္ခ် ဆက္ဆံမႈမ်ား မရွိေစေရးႏွင့္ အရည္အေသြး ျပည့္ဝေသာ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ပိုမိုရရွိႏိုင္ရန္အတြက္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားမွ ကညီေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္ရန္ အတြက္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ေဝဒနာ ရွင္မ်ားက အသိေပး ေတာင္းဆို သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

HIV ပုိး ကူးစက္မႈကုိ ကာကြယ္ႏုိင္သည့္ ART ေဆးမ်ား ပုိမုိရ႐ွိလာႏုိင္မႈေၾကာင့္ AIDS ေရာဂါႏွင့္ ဆက္ႏြယ္သည့္ ေသဆုံးမႈမ်ားကုိ ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ခဲ့သည္။ AIDS ေၾကာင့္ ေသဆုံးသူအေရ အတြက္မွာ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ အျမင့္ဆုံးျဖစ္ခဲ့သည္။ HIV ကူးစက္မႈကုိ ဟန္႔တားႏိုင္သည့္ ART ေဆးမွာ AIDS ေရာဂါကုိ ကုသႏုိင္ျခင္း မ႐ွိေသာ္လည္း အဆုိပါေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းကုိ သိသာစြာ က်ဆင္းေစခဲ့သည္။

HIV ျဖင့္ အသက္ရွင္ေနထိုင္သူမ်ားကြန္ရက္၏ သတၲမအႀကိမ္ေျမာက္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲကို စက္တင္ဘာ ၂၄ ရက္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ေရႊဂံုတိုင္ရွိ ွ Excel Tower တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး တစ္ႏို္င္ငံလံုးမွ HIV ကြန္ရက္ ကိုယ္စားလွယ္ ႏွစ္ရာေက်ာ္က အစိုးရႏွင့္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာ HIV/AIDS ဆိုင္ရာ ဝန္ေဆာင္မႈ ေပးေနေသာ အဖြဲ႕စည္း မ်ားသို႔ လက္မွတ္ေရးထိုး ေတာင္းဆိုလိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။

ယင္းေအအာတီ စင္တာမ်ားတြင္ ေျခာက္လမွ တစ္ႏွစ္အထိ ေအအာတီေဆး၀ါးျဖင့္ ကုသမႈ ခံယူၿပီးေသာ လူနာမ်ားအား ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္ Decentralized ART sites မ်ားသို႔ လႊဲေျပာင္းေပးၿပီး ဆက္လက္ကုသမႈ ခံယူေစမည္ ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ယခုႏွစ္အတြင္း Decentralized ART sites ၃၀ အထိ ဖြင့္လွစ္ သြားမည္ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၁၀၁ ခုအထိ တိုးခ်ဲ႕ရန္ လ်ာထားေၾကာင္း သိရသည္။

“ကခ်င္မွာ HIV ရွိသူတိုင္း ၀ယ္ေသာက္က်တဲ့ အိုအိုင္လို႔ ေခၚတဲ့ေဆးကို က်န္းမာေရးဌာနမွာ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ ၀ယ္ေသာက္ ရတယ္။ ကိုယ့္ဘာသာကို ၀ယ္ေသာက္ဖို႔ ခက္ခဲေတာ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါး ေရာင္ေရာဂါ ရရွိၾကတယ္။ နားမလည္တာလည္း ပါတာေပါ့။ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ေပၚမွာ လူနာ ၈၀ ေက်ာ္မွာ ၇၀ ေက်ာ္ေလာက္ပဲ ေဆးေပး တယ္။

ေသြးစစ္တာကို အန္ဂ်ီအိုေဆးခန္းေတြ၊ ျပင္ပ ပုဂၢလိက ေဆးခန္းေတြနဲ႔ အစိုးရ ေဆးရံုေတြမွာ စစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အေရးၾကီးတာက ေသြး မစစ္ခင္မွာ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြးမႈ လုပ္ဖို႔လုိပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ဒီလိုလုပ္တာမ်ိဳးက အန္ဂ်ီအိုေတြက ဖြင့္ထားတဲ့ ေဆးခန္းေတြ (ဥပမာ- AZG သဇင္ေဆးခန္း၊ PSI ရဲ႕ QC ေဆးခန္း… စတာေတြ) မွာ လုပ္ေပး ပါတယ္။ အေသးစိတ္ လိပ္စာေတြကို က်ေနာ္တုိ႔ website (ရန္ကုန္ရွိ ေမးျမန္းေဆြးေႏြးနိုင္ေသာ၊ ေသြးစစ္ႏိုင္ေသာ လိပ္စာနွင့္ ဖုန္းနံပါတ္မ်ား – http://www.hivinfo4mm.org/%E1%80%9B%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AD-%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%B8%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%BC%E1%80%B8/) မွာ ရယူပါခင္ဗ်ာ။

ေအအာဗြီေဆးကို လိုအပ္မွ မွီဝဲရမယ္ ”ခႏၶာကိုယ္မွာ ပိုးရွိေနၿပီ” သိ႐ံုနဲ႔ ေဆးေပးရန္မလိုပါ။ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားက်ဆင္းမွသာ အျခား ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ဝင္ေရာက္ၿပီး ေသဆံုး ၾကရတယ္။ ေအအာဗြီ ေဆးမွီဝဲဖို႔လို၊ မလို လူနာအေျခအေနနဲ႔ (Du Count) ေခၚ ေသြးတြင္း ေသြးျဖဴဥ တစ္မ်ဳိးရဲ႕ အေရတြက္ေပၚမွာ မူတည္ၿပီး ဆံုးျဖတ္ရတယ္။ စီဒီဖို႔ (၂ဝဝ) ထက္နည္းသူမ်ားသာ ေအအာဗြီေသာက္ဖို႔ မလိုဘဲ သံုးလ သို႔မဟုတ္ ေျခာက္လတစ္ခါ မိမိကိုယ္ခံ စြမ္းအားကို သိရွိရန္ ျပန္စစ္ဖို႔လိုတယ္။