ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိေန တဲ့ HIV သင္ၾကားမႈ ကြ်မ္းက်င္တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြကုိ ဆရာ၀န္ အသင္းတိုက္ကုိ ဖိတ္ေခၚျပီး သူတုိ႔ရဲ ပံ့ပိုးကူညီမႈနဲ႔ သင္ယူၾကရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရန္ကုန္က သင္တန္းသားေတြ ေဆြးေႏြး ေမးျမန္းတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကုိ သူတုိ႔ဆီက ပါေမာကၡေတြက Discussion Board ေပၚမွာ ေျဖၾကားေပးပါတယ္။ Webinar ထဲမွာ တစ္ျခားႏိုင္ငံက ဆရာ၀န္ေတြနဲ႔လည္း ေဆြးေႏြးခြင့္ ရရွိခဲ့ပါတယ္။

HIV ပိုး ရွိၿပီးသား အမ်ဳိးသမီးမ်ား ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာပင္ သူတို႔ရဲ႕ ကေလးကို ကူးစက္မႈ ေလ်ာ့နည္းေအာင္ လုပ္ႏိုင္ေပမဲ့ ႏွစ္စဥ္ မိမိကုိယ္ထဲမွာ HIV ပိုး ရွိၿပီးသား မိခင္က ေမြးလိုက္တဲ့ ကေလးမ်ားမွာ ပိုးရရွိေနၿပီးသား ၅ဝဝဝ မွ ၁ဝဝဝဝ ေလာက္ ရွိမယ္လို႔ ခန္႔မွန္း ထားပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာ ေရာဂါပိုး ေတြ႕ၿပီး ေဆးဝါး စနစ္တက် ကုသႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ မိခင္က ကေလးကို ကူးစက္မႈ သက္သာ သြားႏိုင္ပါတယ္။

HIV/AIDS တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ေဒသတြင္းက ဆိုရင္ ကေမၻာဒီယားႏိုင္ငံနဲ႔ ထိုင္းႏိုင္ငံတို႔ကို ခ်ီးက်ဳးေဖာ္ျပ ထားပါတယ္။ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံမွာ ဆိုရင္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ အဆိုးဆံုးျဖစ္တဲ့ အခ်ိန္ကေန ဆိုရင္ အခု ၈၆ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ေလ်ာ့က်ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ လာႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ အစီရင္ခံ စာမွာ ေဖာ္ျပပါတယ္။

ႏုိင္ငံတကာ အကူအညီေတြ အမ်ားအျပား ၀င္ေရာက္လာတာေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ HIV ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈေတြ ေလ်ာ့ က်ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္တဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ ခ်က္ေတြ ရွိေပမဲ့လို႔၊ ဒီေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းေတြ ေအာင္ျမင္ဖို႔မွာ အစိုးရပိုင္းက ထိေရာက္တဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမႈေတြ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔လည္း Chris Beyrer က ေျပာပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံေနရသူမ်ားသည္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ အဆင့္သို႔ မေရာက္ရွိေသးခ်ိန္တြင္ သာမန္လူမ်ားကဲ့သို႔ သြားလာၿပီး အလုပ္လုပ္ကိုင္ နိုင္ေၾကာင္းႏွင့္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေဝဒနာ စတင္ခံစားရေသာအခါ အလုပ္အကိုင္မ်ား မလုပ္နိုင္ေတာ့သျဖင့္ ေထာက္ပံ့ေၾကးေငြျဖင့္သာ ရပ္တည္ေနရေၾကာင္း သိရသည္။

စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး အတြင္းရွိ လူနာမ်ားအေနႏွင့္ ေအအာရ္တီေဆးကို အခမဲ့ရရွိေသာ္လည္း ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ျခင္းႏွင့္ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရသည့္ အခါ ရက္အနည္းငယ္ ၾကာျမင့္သည့္အတြက္ ရပ္ေဝးမွ ေဝဒနာသည္မ်ား အတြက္ မုံ႐ြာၿမဳိ႕တြင္ လာေရာက္ ကုသခ်ိန္တြင္ ေနေရးထိုင္ေရးမွာ အခက္အခဲ ျဖစ္ေန ရေၾကာင္း ေဝဒနာသည္ အခ်င္းခ်င္း ႐ိုင္းပင္း ကူညီေရး အဖြဲ႕တြင္ ပါဝင္သည့္ ေဝဒနာရွင္ အမ်ဳိးသား တစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။

ဧရာဝတီတုိင္း ေဒသႀကီးမွာ ေရလုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္သူမ်ား အေနျဖင့္ အထူးသတိထားရန္ လိုအပ္ေနၿပီး ယင္း ေရလုပ္သားမ်ားမွာ ထိုင္းႏိုင္ငံ ရေနာင္းေဒသသို႔ သြားေရာက္၍ ငါးေရာင္းခ်ရာတြင္ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ ဆက္ဆံမႈမ်ားေၾကာင့္ HIV/AIDS ေရာဂါမ်ား ကူးစက္ႏိုင္ၿပီး အထူးဂ႐ုျပဳ ေနထုိင္ျခင္းျဖင့္ ထိုေရာဂါမ်ားကို ကာကြယ္ႏိုင္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

HIV ပုိးရွိတယ္ ဆိုတာနဲ႔ ေဆးေသာက္ဖို႔ မလုိေသးပါဘူး။ လုိအပ္တဲ့ အခါမွ ေဆးေသာက္ ရပါတယ္။ ေသာက္ရတဲ့ ေဆး ကို ART (anti-retrovial therapy) လို႔ေခၚပါတယ္။ ေအအာတီ ကုထံုးလို႔ လူသိမ်ားပါတယ္။ ဒီေဆးကို မိမိသေဘာနဲ႔ မေသာက္သင့္ ပါဘူး။ တတ္ကြ်မ္းတဲ့ ဆ၇ာ၀န္နဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ စစ္ေဆး တိုင္ပင္ျပီးမွ ေသာက္ရတာပါ။

ပထမဆုံး အႀကိမ္အျဖစ္ တစ္ႏိုင္ငံလုံး လႊမ္းၿခံဳ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ေရာဂါပိုး ရွိသူမ်ား၏ လူမႈစီးပြားေရး အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ စစ္တမ္းကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ လလယ္ပိုင္းတြင္ ေကာက္ယူ သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း စစ္တမ္းေကာက္ယူ ရာတြင္ ပါဝင္မည့္ ကုလသမဂၢ ဖြံ႕ၿဖဳိးမႈ အစီအစဥ္ UNDP က ၾသဂုတ္လ ၁၂ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္ထားသည္။

စိတ္ဒဏ္ရာ အနာတရျဖစ္ခဲ့တဲ့ AIDS ေဝဒနာရွင္က ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ ျဖန္႔ေဝေပးခဲ့လို႔ ျပန္႔ပြားကူးစက္ ခံလိုက္ရတဲ့ သားေကာင္ေတြ အမ်ားအျပားပဲ ရွိေနတာ ပုံျပင္မဟုတ္ပါ။ စိတ္ဒဏ္ခ်က္အျပည့္နဲ႔ က်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ လူမိုက္တစ္ဦးဟာ ပိုအဆင့္ျမင့္တဲ့ လူယုတ္မာ လူမိုက္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားၿပီးတဲ့ေနာက္ ပိုခက္ခဲ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ ရာဇဝတ္မႈေတြကို စိတ္ပါလက္ပါ က်ဴးလြန္လာခဲ့တာေတြဟာလည္း ပုံျပင္မဟုတ္ပါ။

တစ္ႀကိမ္တစ္ခါ အသိတရား ကင္းလြတ္ သြားတာနဲ႔ သင့္ခႏၶာ ကိုယ္ထဲကို ေရာဂါပုိး ဝင္ေရာက္ သြားႏိုင္ ပါတယ္။ တကယ္လို႔ သင္ဟာ အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားရင္ အကာအကြယ္ ကြန္ဒံုးကုိ မသံုးဘူး ဆိုရင္ေပါ့။ “တစ္ခါတည္းပါ” ဆုိတဲ့ အမွားေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါ ပုိးေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီး ႐ွိပါတယ္။

”ဒီဥပေဒ မူၾကမ္းမွာ အစိုးရအေနနဲ႔ ကာကြယ္လိုစိတ္ မ်ားေနတယ္။ အသြင္ကူး ေျပာင္းတဲ့ကာလ ေရာက္ေနလို႔ အစိုးရကို ဆန္႔က်င္စရာ မရိွပါဘူး” ဟု ၄င္းက မွတ္ခ်က္ျပဳသည္။ Triangle Woman Support မွ ေဒၚခင္ေလး ကလည္း အဆုိပါ ဥပေဒ မူၾကမ္းသည္ ျပည္သူလူထု၊ အရပ္ဘက္ အဖဲြ႕အစည္း၊ လူငယ္၊ တုိင္းျပည္ စသည္မ်ားကို အက်ဳိးျပဳႏုိင္ေသာ ဥပေဒသာ ျဖစ္သင့္ေၾကာင္း ေျပာသည္။